Дьокуускай куорат сибэкки буорун бэйэтэ оҥоруоҕа

«Киин куоракка» Хатастааҕы «Баҕарах» хаһаайыстыба дириэктэрэ Иван Сивцев иһитиннэрбитинэн, саҥа производствоҕа бэлэмнэнии үлэтэ номнуо түмүктэммит. Ол курдук, Олохтоох дьаһалта тыырбыт субсидиятынан Новосибирскайтан өрүһүнэн суолу баттаһа кунус оҥорор оборудование, ол иһигэр «Беларусь» тыраахтар, буору бытарытар тэрил курдук хас да тиэхиньикэ номнуо кэлбит. Бу тиэхиньикэ көмөтүнэн хаһаайыстыба маҥнай бэйэтигэр мунньулла сытар кур ноһуомунан сибэкки, мас олордорго тыын суолталаах кунус буору оҥорон таһаарыыны саҕалыаҕа. Полигон «Баҕарах» таһыгар 1 гектар курдук иэннээх сиргэ аһаҕас халлаан анныгар тэриллиэҕэ.

Санатар буоллахха, үлэ барыта учуонайдар кэтээн көрүүлэринэн, сүбэлэринэн ыытыллар. Онон, бука, бу саҕалааһын эрэ, сыыйа киэҥ далааһыннаах производство буолуон сөп.

Куорат олохтооҕо Наталья этэринэн, чааһынай да оҕуруотчуттарга буор көмүскэ тэҥнээх буолан турар. Соҕурууттан атыыга кэлэр буорунан кэлиҥҥи кэмҥэ үүнээйи араас ыарыыта элбээн, дьон сэрэхэдьийэр буолбут. Онон бэйэ оҥоһуута буору улахан хаһаайыстыбалар эрэ буолбакка, биирдиилээн дьон кытта күүтэр.

Иван Константинович быһаарбытынан, «баҕарахтар» ыам ыйын бүтүүтэ бастакы бэйэ оҥоһуута кунус буордарын атыыга таһаарарга суоттаналлар.

Куорат бүддьүөтүттэн ааспыт 2025 сылга көҕөрдүү үлэтигэр 52,8 мөл. солк. көрүллүбүтэ, бу суума улахан аҥаара уопсастыбаннай туоналары уонна уулуссалары көҕөрдүүгэ туһаҕа тахсыбыта, диэн отчуот баара. Ол эбэтэр мас, сэппэрээк, сибэкки арассаадатын, буор, кумах атыылаһыыга сыллата үлүскэннээх үп  ороскуоттанар. Онон бэйэ кунуһун оҥорон таһаарыы, сыыйа сэппэрээк, олордуу мас питомниктарын тэрийии бу сыыппара аҕыйыырыгар сабыдыаллыан сөп курдук. Кэлии буору атыылаһан төһөлөөх үүнээйини олордуоххунуй? Чааһынайдар атыылыыр кунус буордара эмиэ туох састааптааҕа, төһө сыл курулаабыта хантан биллиэй?! Онон, сыана боппуруоһун сиэрдээх соҕустук олохтоотохторуна, «Баҕарах» наука көмөтүнэн оҥоһуллубут буора атыыга кэбэҕэстик барар кыахтаах.

Маны таһынан, хас да сыллааҕыта «Киин куорат» хаһыакка экономика наукатын хандьыдаата, учуонай агроном Максим Афанасьев Дьокуускай куоракка уоҕурдууга туттуллуон сөптөөх сибиинньэ уонна көтөр сааҕын саппааһа элбэҕин суруйан турар.

«Хатастааҕы свинокомплекс уонна Дьокуускайдааҕы көтөрү иитэр фабрика саах харайар сирдэрэ туолан тураллар. Мархатааҕы сибиинньэ иитэр ферма күҥҥэ уонунан туонна сааҕы таһаарар. Бу кии курдук курулаабыт сүүһүнэн тыһыынча туонна сааҕы торфаны кытта булкуйан туһаҕа таһаардахха, улахан көдьүүстээх буолуо этэ», – диэн турар.

Маны сэргэ тыа хаһаайыстыбатын наукатын дуоктара Айаал Степанов 1993 с. торфа уонна көтөр сааҕа компостарын үүнүүнү үрдэтэр дьайыыларын сиһилии үөрэппитин ахтан ааспыттааҕа.

Учуонай-агроном суруйуутун: «Куорат дьаһалтатын тыатын хаһаайыстыбатын управлениета урбаан эйгэтин кытта биир сүбэ булан, сибиинньэ уонна көтөр сааҕын торфанан, былыыгынан компостаан оҥорууга уонна атыылааһыҥҥа турунара билиҥҥи кэм мүлчүрүйбэт ирдэбилинэн ааҕыллар. Бу боппуруос сөптөөхтүк быһаарылыннаҕына, Туймаада хочотун күөх сирэмэ өссө силигилиэ, тупсуо», – диэн түмүктээн турар.

Ол кэми кэлбитинэн ааҕыахха сөп эбитэ дуу...

Хаартыскаҕа: Былырыын Кыайыы болуоссатыгар ыһыллыбыт газон