ДЬОКУУСКАЙ ЭРГЭ ТУТУУЛАРА: Остуруок башнята ханна турбутай?

Дьокуускай куораппыт 1632 сыллаахха, быһа холоон Өлүөнэ өрүс уҥа биэрэгэр, мантан ыраах, атын сиргэ, сотник Петр Бекетовынан кириэппэс быһыытынан олохтоммута. Кыракый остуруок уу ылар сиригэр тутуллубут буолан, саас ууга барара, онон Бекетов оннугар кэлбит хаһаактар атамааннара Иван Галкин остуруогу атын сиргэ, Ярмонскай биэрэккэ, илин хаҥаластар сирдэригэр көһөрбүтэ.

Остуруок ол сиргэ 6 сыл курдук турбута уонна 1642 сыллаахха воевода Петр Головинынан эмиэ саҥа миэстэҕэ, Сайсары күөл аттыгар көһөрүллүбүтэ. Остуруок сыыйа-баайа улаатан куоракка кубулуйбута уонна XIX үйэ бүтүүтэ, XX үйэ саҕаланыыта билигин биһиги хаамыталыыр уулуссаларбыт уонна араас тутуулар баар буолбуттара. 1890 сыллааҕы каартаҕа “останки стен и башен” диэн суруктаах башня турара көстөр, бу быһа холоон Головин XVII үйэҕэ эбэтэр воевода Приклонскай туттарбыт буолуон сөп диэн сабаҕаланар. Бу башня Саха сиригэр губернатор Крафт тэрийбит бастакы скверин киэргэтэрэ. Сквер билиҥҥи доҕордоһуу болуоссата турар сиригэр баара, ол кэннэ Ем. Ярославскай аатынан Хотугу норуоттар историяларын уонна култуураларын музейын тэлгэһэтигэр көһөрүллүбүтэ.

2002 сыллаахха башня умайбыта. Ол кэннэ башняны хаттаан оҥорбуттара билигин Кырдьаҕас куоракка баар.

Чөлүгэр түһэриллибит башня - XVII үйэтээҕи башня сорох чааһа. Ыраахтааҕы кэмигэр башня Соборнай болуоссакка турбута, бу билигин Доҕордоһуу болуоссата. Оччолорго былыргы пааматынньыктары харыстыыр сыалтан куорат губернатора Иван Иванович Крафт Археологическай хамыыһыйаҕа башня реставрациятын бырайыагын киллэрбитэ. Бырайыак 1911 сыл ыам ыйын 28 күнүгэр Судаарыстыбаннай Дууманан уонна Судаарыстыбаннай Сэбиэтинэн бигэргэммитэ уонна боруоталаах башня уларытыллан-тэлэритиллэн, тупсарыллан, куорат скверин биир киэргэлэ буолбута, киниэхэ кэлин саха губернаторын аатын иҥэрбиттэрэ. Бу сквери Крафт Соборнай болуоссакка туруорбута. Онон Саха сирин үрдүнэн бу бастакы сквер этэ, кинини башняны таһынан фонтан уонна араас үүнээйи киэргэппитэ.

Этиллибитин курдук, Сэбиэскэй былаас саҕана 1967 сыллаахха норуоттар Доҕордоһууларын болуоссатын тупсарыынан сибээстээн боруоталаах башняны Ем. Ярославскай аатынан История уонна култуура музейын сиригэр көһөрбүттэрэ.

Ааҕааччылар өйдүүр буолуохтааххыт, 2002 сыл атырдьах ыйын 22 күнүгэр Дьокуускай куорат үбүлүөйдээх 370 сылын бэлиэтиэхпит аҕыйах кэм иннинэ историческай башнябыт умайан хаалбыта. Онон үбүлүөйдээх тэрээһиннэр иннинэ бэрт суһаллык Киров уулуссатыгар 2002 сыл балаҕан ыйыгар Эрнст Алексеев, урбаанньыттар Андрей Высоких уонна Василий Атласов салалталаах норуот маастардарын биригээдэтэ башня куоппуйатын хаттаан тута охсубута. Башняны чөлүгэр түһэрии үлэтэ академик Александр Викторович Ополовников уонна архитектура доктора Николай Петрович Крадин барытын мээрэйдээн, чочуйан биэрбит чертежтарынан ыытыллыбыта.