26.01.2024 | 12:00

Дьиэ кэргэни сомоҕолуур кыһыҥҥы дьарыктар

Кыһын биир ураты кэрэтэ – дьиэ кэргэни түмэр күүһэ. Тымныы күннэргэ үксүн дьиэҕэ хаайтарабыт, оҕо аймах тэһийбэккэ кыҥкыйдыыр. Гаджеты өрө тутан сытыы туһата суох. Оччоҕо тугу гыныахха сөбүй? Дьэ, оннук түгэҥҥэ биһиги испииһэкпитин хаппаргытыгар хатааҥ. Кыһыҥҥы күннэргитин уратытык атаарыҥ!
Дьиэ кэргэни сомоҕолуур кыһыҥҥы дьарыктар
Ааптар: Айыына КСЕНОФОНТОВА
Бөлөххө киир

Оҕолоох дьоҥҥо

1. Бэчиэнньэ астыыбыт. Өссө араас быһыылаах оҥоруохха, онон-манан киэргэтиэххэ, холобур, кыһыҥҥы тиэмэни киллэрэн, дьиэ кэргэн дьарыгын ордук кэрэхсэбиллээх гыныахха сөп. Оҕолор олус астыныахтара.

2. Бииргэ кырааскалыыбыт. Бу иннинэ быыллыйа сыппыт “раскраска” кинигэлэрин ылан, оҕолору кытта бииргэ кырааскалааҥ.

3.  Киэһээҥҥи аһылыгы астыыбыт. Хас биирдии киһиэхэ сорудах биэрэбит. Холобур, аҕа эти кырбыыр, обургу оҕо хортуоппуйу хахтыыр, кырачаан ону сууйар о.д.а. Эбэтэр тус-туспа бүлүүдэлэри астыыр курдук, ырысыаптары үллэриэххэ сөп. Саҥа, сонун аһы астыыр өссө интэриэһинэй буолуоҕа. Барытын астаан бүтэн баран, остуолга олороргутугар уоту умуруоран, чүмэчи уматыаххытын сөп.

4. Пазл хомуйабыт. Төһөнөн уустук да, оччонон үчүгэй. Кыһыҥҥы тиэмэлээх буолара ордук, өссө сыл аайы бу кэмҥэ эрэ хомуйуохпут диэн ууран кэбиһиэххитин сөп. 

5. Үҥкүү киэһэтэ. Бары мустан олорон сөбүлүүр музыкаҕытын талан, уопсай хомуурунньук курдук оҥостуҥ уонна улахан гына холбоон, бэчэрииҥкэтэ тэрийиҥ.  Оҕолор үөрүөхтэрэ, көрүлүөхтэрэ, улахан дьон сынньаныаххыт. Өссө тус-туспа хомуурунньуктары оҥоруохха сөп, холобур, биир киэһэ ийэ сөбүлүүр ырыаларын туруоруохха, атын күҥҥэ оҕо талбыт музыкатын. Итиэннэ бэчэрииҥкэ күн ким музыкатынан үҥкүүлүүргүтүн биллэриҥ.

6. Дьиэтээҕи пикник. Тыаҕа тахсаргытыгар, айылҕаҕа сынньана бараргытыгар илдьэ сылдьар иһиккитин-хомуоскутун, тиэрмэскитин, туттар тэрилгитин ылыҥ уонна дьиэҕит иһигэр пикниктэ тэрийиҥ.

7. Баайыы. Оҕолору кытта дьэрэкээн өҥнөөх саарпык баайыахха сөп. Сатаабат буоллаххытына, бары бииргэ үөрэниҥ.

8. Бирээнньиктэн дьиэ тутабыт. Бу дьарыгы аан дойду оҕолоро бары сөбүлүүллэр. Интэриниэккэ ырысыап толору. Биир сүбэнэн киэргэтиҥ, үлэ хаамыытын хаартыскаҕа түһэриҥ. 

9. Остуол оонньуулара. Нэдиэлэҕэ биир күн остуол оонньууларын оройуттан тутуҥ. Элбэх буоллаххытына, хамаандаҕа арахсан, күрэх курдук тэрийиэххитин сөп.

10. Ааҕыы киэһэлэрэ. Библиотекаттан кыһыҥҥы остуоруйалардаах, кэпсээннэрдээх кинигэлэри уларсан, киэһэ аайы дорҕоонноохтук ааҕыҥ. Төгүрүччү олорор ордук, өссө атаххытын сылаас, сымнаҕас суорҕанынан саптыҥ. Соҕотох киһи эбэтэр уочаратынан бары ааҕыаххытын син. Кинигэ бүтүүтэ бастыҥ кэпсээнньити куоластаан быһаарыахха сөп.

11. Киинэ марафона. Өрөбүлгэ биллэрэр ордук. Онуоха эрдэттэн киинэҕитин талан бэлэмнээҥ. Элбэх минньигэс аһы атыылаһан эбэтэр астанан баран, күнү быһа дьыбааҥҥа тиэрэ түһэн сытан киинэтэ көрүҥ. Өссө дьиэҕэ тиэрдэн биэрэр өҥөнү туһанан, бэлэм аһы сакаастыаххытын сөп.

12. Кыһыҥҥы фотосессия. Хайаан да анал салоҥҥа баран түһүҥ диэбэппит. Дьиэҕэ да бэртээхэй фотосессияны оҥоруохха сөп! Бастаан уобарастаргытын толкуйдааҥ, оҕолортон ким буолуохтарын баҕаралларын бэйэлэриттэн ыйытар ордук. Өрөбүл күнү дьиэ кэргэни кытта бииргэ атаарарга үчүгэй идиэйэ. Таҥаскытын хаста да уларытыҥ – ол бэйэҕит көҥүлгүт. Өссө оҕолор кыра эрдэҕинээҕи хаартыскаларын үтүктэн түһүөххүтүн сөп. Ону кыһын аайы хатылыыр үгэс оҥостуҥ.

13. Дьиэни-уоту хомунуу. Манна кыралыын-улаханныын бары кытталлар. Холобур, кырачааннарга таҥастаах долбуурдарын, оонньуурдарын,  иһит-хомуос ыскаабын хомуйтарыахха сөп.  Оҕолор кыччаабыт таҥастарын, туттубат малларгытын чөмөхтөөн ууруҥ.

14. Кыбартыыра (дьиэ) иһин уларытабыт. Холобур, миэбэллэри сыҕарытыаххытын, атын түннүк сабыытын ыйыаххытын сөп.

15. Хаартыска күнэ. Сыл устата мунньуллубут хаартыскалары бары бииргэ олорон талыҥ. Таһаартаран баран альбом оҥостуҥ. Эбэтэр урукку хаартыскалары көрүҥ, хаһан, ханна түспүккүтүн ахтыҥ-санааҥ.

16. Чэй күнэ. Күн устата араас амтаннаах (холобур, облепиха, дөлүһүөн, имбиир о.д.а.) чэйдэри оҥостон,  саҥа чааскыларга кутан иһиҥ. Оҕолорго сонун уонна интэриэһинэй күн буолуоҕа.

Тиэргэн таһынааҕы оонньуулар

1. Хаартан кириэппэс тутуҥ. Мантан саас сылыйыаҕа, оонньуурга астык буолуоҕа.

2. Хаар киһитэ оҥоруҥ. Бары тус-туспа эбэтэр хамаанданан. Таҥыннарыҥ, бэйэ сөбүлүүрүнэн киэргэтиҥ. Аатта толкуйдааҥ диэн оҕолорго сорудах биэриҥ.

3. Хаарынан бырахса оонньооҥ.

4. “Аанньаллар”. Хаарга сытан эрэ илиигитин даллатан, “сапсынан” оонньооҥ.

5. Хаарга сурук эбэтэр уруһуй. Хаары тэпсэн, биир эбэтэр хас да тылы “суруйуохха” эбэтэр тугу эрэ “уруһуйдуохха” сөп.

6. “Дьэрэкээн кустук”. Ууга аска туттуллар кыраасканы (эбэтэр акварель) суурайан баран, ыстарар тэрилгэ (распылитель) кутуҥ уонна хаарга араас ойуулары түһэриҥ, холобур, кустук сэттэ өҥүн таһаарыахха сөп.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Замполит Александр:  «Эр санаалаах боотурдары төрөтөр Саха сиригэр сүгүрүйэбин»
Дьон | 12.07.2024 | 12:00
Замполит Александр: «Эр санаалаах боотурдары төрөтөр Саха сиригэр сүгүрүйэбин»
Бу сурук кэлбитин туһунан миэхэ Уус Алдан улууһун социальнай политика салаатын үлэһитэ, хаһыаппар сырдаппыт, анал байыаннай дьайыы саҕаланыаҕыттан үлэлии сылдьар Наталья Охлопкова от ыйын 3 күнүгэр эрийэн, хаһыаккар таһаарыаҥ дуо диэбитин тута сөбүлэспитим. Онон, сурук хайдах баарынан тылбаастаан, ааҕааччыларбар тиэрдиэм, Саха сирэ дьоруойдарын билиэхтээх!   “Наталья, дорообо! Мин аатым Александр. Мин...
Истиҥник санаан
Дьон | 05.07.2024 | 20:38
Истиҥник санаан
(Учууталбар Раиса Реасовна Кулаковскаяҕа ананар)
Светлана Дьяконова: «Саҥаттан ыал буолан эрэр курдукпут...»
Дьон | 04.07.2024 | 16:00
Светлана Дьяконова: «Саҥаттан ыал буолан эрэр курдукпут...»
Быйылгы халаан Хатырык нэһилиэнньэлээх пуунун олох үөйбэтэх өттүттэн ылан, олохтоохтору ууга-уокка түһэрбитин ааһан, уйулҕаларыгар да охсуу ыллылар, күн бүгүн ол содулун туоратыыга күүскэ үлэлииллэр, кэлэн ааспыт иэдээни оһоруналлар.   Светлана Васильевна Дьяконова, Хатырык олохтооҕо, биэнсийэлээх, култуура эйгэтигэр 35 сыл үлэлээн, “Култуура туйгуна” бэлиэлээх үлэ бэтэрээнэ, бүгүн ааҕааччыларга халаан иэдээнин туһунан кэпсиир:...
Хомунаалынай төлөбүр төһө үрдүүрүй?
Сонуннар | 11.07.2024 | 12:00
Хомунаалынай төлөбүр төһө үрдүүрүй?
Ый саҕаланыытыгар үгэспитинэн саҥа сокуоннары билиһиннэрэбит. От ыйыттан туох уларыйыыта киирдэ?