Даачаҕа тугу атыылаһыахха сөбүй: наадалаах испииһэк

Сорох туттар мал эргэрэр, алдьанар, саҥаны атыылаһыахха наадата тириир. Онуоха бүгүн ааҕааччыларбытыгар анаан агроном сүбэтин интэриниэттэн булан билиһиннэрэбит. Тускутугар туһаныҥ.

Даачаҕа тугу атыылаһыахха сөбүй?

Даачаҕа үлэлииргэ саамай сүрүнэ – илиини харыстааһын. Хас да араас көрүҥнээх бэрчээккилэри талар ордук: эрэһиинэттэн уонна таҥастан саҕалаан, илиигин хайа быспакка, харыстыырга тиийэ. Тутуу үлэтин былаанныыр буоллаххына, тутуу ачыкылаах уонна респиратордаах буолар ордук.

Таачыка – бу эһиги даачаҕытыгар биир солбуллубат мал буолар. Оҕуруокка буоллун, саадка буоллун, ханнык баҕарар үлэҕэ туһалыа.

“Биир көлүөһэлээх таачыка араас мэһэйдэринэн да киирэрэ-тахсара ордук, ноһуому да, уоҕурдууну да тиэйэргэ табыгастаах. Икки көлүөһэлээх таачыка бигэ тирэхтээх. Оту-маһы уонна тутуу матырыйаалын тиэйэргэ туттуохха сөп”, – диэн бэлиэтээтэ агроном, тыа хаһаайыстыбатын наукаларын хандьыдаата Людмила Шубина.

Луом эмиэ ирдэнэр — дьиэ иһигэр да, саад, оҕуруот оҥосторго да туһалаах. Сүгэ эмиэ наада. Даачаҕытыгар хайаан да хас да мөһөөччүктээх буолар улахан суолталаах – бөҕү-сыыһы хаалыырга уонна оҕуруот наадатыгар.

Оҕуруокка тугу атыылаһыахха сөбүй

Сир оҥоруутун үлэтигэр наада: күрдьэх, тээпкэ уонна кыраабыл. Билигин ырыынакка араас барыта баар – сыаналаах кытаанах тимиртэн саҕалаан, ыһыллар-хомуллар уонна тирэх буолар мас тутаахтаахха тиийэ.

Кирээдэ хаһыллыбытын кэннэ, үүнээйи олордорго буору көпсөркөй оҥорор тэрил наада буолар. Бу бөдөҥ буордары алдьатан, сири сымнаҕас гына оҥорорго көмөлөһүөҕэ.

Оҕуруоту көрөргө лейката суох сатаммаккын. Саатар биир устуука булгуччу наада. Хааппыланан кутардаах уонна шланганан үлэлиир систиэмэлээх да буоллаххына. Аҕыйах биэдэрэ атыылаһар эмиэ тоҕоостоох. Онтон биирэ ыарыыны уонна үөннэри утары охсуһар эмтэри булкуйарга аналлаах буолара ордук. Ону оҕуруот аһын хомуйарга уонна уоҕурдуунан аһатарга туттумаҥ.

Саадка туох нааданый

Саас кыраабыла уонна миинньигэ суох сатаан сылдьыаҥ суоҕа – кыһын кэнниттэн ыраастыахтааххын. Күһүн учаастаккын бэлэмнээбэтэх буоллаххына, саас оту-маһы, сэбирдэҕи харбыырга күүскэ үлэлиэххин наада.

Хаар бүтүннүү ууллуон иннинэ саадкын үөннэртэн уонна ыарыылартан эмтээ, оттон ыкса күһүн тэпилииссэнэн дьарыктанар ордук. Маныаха ыстарар (опрыскиватель) олус туһалыа. Билигин пуомпа эрэ буолбакка, электрическэйдэр эмиэ бааллар.

Даачаҕа солбуллубат көмөлөһөөччү – секатор. Кини отонноох уонна туорахтаах маһы кырыйарга көмөлөһөр. Эбэтэр илии эрбиитэ да туһалыан сөп.

Даачаҕа аналлаах тиэхиньикэ

Үгүс дьон оҕуруоттарын бүтүннүү эбэтэр сорҕотун хомуйан кэбиһэллэр. Бу түгэҥҥэ өссө күүстээх газонокосилканы талар ордук. Газон иэнэ эбэтэр оттоох сирэ кыра буоллаҕына, электрическэй эбэтэр батареянан үлэлиир косилка да барсыаҕа.

Учаастак тэҥэ суох уонна кыра буоллаҕына, от үрдүгүн хонтуруоллуурга саады кырыйар тэрил (триммер) эмиэ үчүгэй ньыма буолар. Электрическэй, батареянан уонна бэнсиининэн үлэлиир триммердэр бааллар.

Бэйэлэрэ мас бэлэмниир дьоҥҥо электрическэй эбэтэр бэнсиининэн үлэлиир эрбии олус наадалаах. Өссө кусторез диэн баар – тыыннаах олбуору кырыйан оҥорорго эбэтэр улахан саады былаанныыр дьоҥҥо.

Даачаларга уот арахсар түбэлтэтэ үгүс, онон генератор туһалаах буолуон сөп. Кыра да барсыа.