Д.П. Коркин аатын үйэтитэллэр

Икки сылга биирдэ тэриллэр өрөспүүбүлүкэ таһымнаах научнай-практическай конференция 2017 с. саҕаламмыта. Спортоскуола үөрэнээччилэрэ, институт устудьуоннара, преподавателлэрэ, К.С. Постниковы кытта ыкса алтыспыт дьон, Константин Сергеевич уонна Евдокия Яковлевна Постниковтар оҕолоро, сиэннэрэ үгэскэ кубулуйбут конференцияҕа кыттыыны ылаллар. Бу сырыыга дьоһун тэрээһин спортоскуола үбүлүөйдээх 60 сылыгар ананна.

Конференция үөрүүлээхтик аһыллыытыгар истиҥ-иһирэх ахтыылар өйгө-санааҕа сылдьар, историяҕа тиһиллибит  ааспыт кэмнэри санаттылар.

Д.П. Коркин соратнига Константин Сергеевич Постников 1952-1955 сс. Үөһээ Дьааҥыга Адыаччы орто оскуолатын учууталынан, 1955-1959 сс. Чурапчы оройуонун үөрэҕин салаатын инспекторынан, Чурапчы комсомолун сэкирэтээринэн; 1959-1985 сс. ССКП XXII cийиэһин аатынан холкуос парткомун сэкирэтээринэн, оскуола-интэринээккэ баспытааталынан, салгыы дириэктэринэн, 1986-2000 сс. орто дойдуттан барыар диэри бэйэтэ төрүттээбит Д.П. Коркин аатынан спорт түмэлин дириэктэринэн үлэлээбитэ. Д.П. Коркин туһунан «... Күүс кыайарынан, сүрэх баҕатынан», “С прицелом на Олимп”, “Үйэлэргэ ааттана туруоҕа”, “Чурапчы тустуутун саргыта”, “Чурапча-Чита: Ищите, найдите”, “Дмитрий Петрович туһунан ахтыылар” кинигэлэр ааптардара.

Дмитрий Петрович Коркин туруорсуутунан, Константин Сергеевич Постников, Алексей Спиридонович Шадрин буоланнар үһүөн, партия дьыалатыгар бэриниилээх хомуньуустар биир өйүнэн-санаанан спортивнай оскуола-интэринээти астарбыттара. Үөрэх-иитии хаачыстыбата тупсарыгар, саҥа ньымалары киллэриигэ, оскуола-интэринээт материальнай базата сайдарыгар үһүөн күүскэ үлэлээбиттэрэ, Арассыыйа спортивнай оскуолаларын көрүүгэ үс төгүл бастаабыттара. Спортивнай оскуола-интэринээт  сойууска, аан дойдуга биллибитэ.

К.С. Постников «выездной тренер” эбээһинэһин эҥкилэ суох толорбута. Хаартыскаҕа, киинэҕэ устууну баһылаабыта. Ол түмүгэр Вячеслав Карпов “карповтааһынын”, Николай Захаров-Сахаачча утарсааччыларын үөһэттэн быраҕаттааһынын, Роман Дмитриев чаҕылҕанныы түргэн хамсаныыларын, Александр Иванов “миэлиҥсэтин”, Павел Пинигин “нырогун” уо.д.а. көрбүт эрэ умнубат. Константин Сергеевич тренер-педагог быһыытынан киэҥ билиилээҕэ-көрүүлээҕэ, амарах санаалааҕа, иитиллээччилэригэр аҕалыы амарах, тэҥ сыһыаннааҕа. Көрүдьүөстэнэрин  сөбүлүүрэ, юмордааҕа. Оҕолор куттарын бэйэтигэр тардар үтүө хаачыстыбалааҕа.

Саха сирин тустуутун өрө көтөхпүт үтүөлээх тренердэр Василий Петрович Уваров, Николай Николаевич Рожин, Михаил Степанович Скрябин, Валерий Петрович Керемясов, Иван Николаевич, Степан Петрович Сивцевтэр, Кирилл Николаевич Захаров, Михаил Михайлович Каженкин, Прокопий Семенович Иванов уо.д.а., Константин Сергеевич кэтээн көрүүтүнэн, Дмитрий Петрович Коркиҥҥа уһуйуллан талааннара арыллыбыттара.

Ахтыы түгэннэрин К.С. Постников сиэнэ, омук тылын учуутала Ирина Маратовна Постникова салайан ыытта. Улуус баһылыгын 1-кы солбуйааччы Рустам Данилович Данилов “Постников ааҕыылара” научнай-практическай конференция кыттыылаахтарын эҕэрдэлээтэ, ситиһиилэри баҕарда.

Интэринээт-оскуолаҕа дириэктэрдээбит, институту төрүттээн ректордаабыт Михаил Дмитриевич Гуляев К.С. Постников тутуулары ыыттарбытын; “выездной тренер” Коркин иитиллээччилэрэ бөҕөс быһыытынан сайдалларыгар улахан төһүү буолбутун, хапсыһыылары киинэҕэ түһэртээн аҕалан ырыталларын, киин куораттарга уолаттар хайдах тустубуттарын отчуот курдук суруйтарарын, көбүөргэ тахсалларыгар бэлэмниирин ахтан ааста. Ону таһынан, тустуунан эрэ муҥурдаммакка, түмэллэргэ, кэнсиэрдэргэ сырытыннартаан сайыннарарын; партия райкомун 1-кы сэкирэтээрэ И.П. Листиковы, райсовет бэрэссэдээтэлэ М.Е. Пермяковы кытта кэпсэтэн, үбү-харчыны буларын, массыына ылан оройуоннарга сылдьалларын бэлиэтээтэ. Интэринээт-оскуола үөрэнээччилэрин, үлэһиттэрин испииһэгин оҥорбута, тустуу түмэлин тэрийбиттэрэ, Д.П. Коркин, А.С. Шадрин, К.С. Постников кэлэктииби түмпүттэрэ сүдү суолталааҕын ыйда.

Коркин уонна Постников ылгын уоллара, ССРС спордун маастара, 74 кг Саха сирин, Уһук Илин чөмпүйүөнэ, Арассыыйа призера, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин үтүөлээх үлэһитэ Петр Николаевич Калачев Чурапчыга педучилище баарыгар 1953 с. “ньулубуой” кылааска үөрэнэ киирбит. 1957 с. интэринээт аһыллан, күүстээх састаапка үөрэммит. Онно иитээччилэрэ Көстөкүүн Сергеевич интэринээт олоҕор-дьаһаҕар сүрдээх көхтөөҕүн, мандолинаҕа оонньуурун, спорт бары көрүҥэр кыттарын, бэл диэтэр, оҕолору кытта лапталыырын иһирэхтик аҕынна. Ытык кырдьаҕас Вячеслав Карповтыын алтыһыытыттан: “Биирдэ  Славка 100 кг киһини “миэлиҥсэлээн” тас уорҕатынан ыыппытыгар, онтон ыла үрдүгэр түһэрэ тохтообута”, – диэн эмиэ ахтан ааста. Иитээччилэрин оҕо барыта сөбүлүүрүн, Бөтүрүөбүс эрэнэр, эрэллээх табаарыһа, доҕоро буоларын тоһоҕолоото. Итиэннэ түмүккэ Саха тыйаатырыгар Коркин туһунан «Андаҕар» испэктээкил турбутун биһирээбитин, Коркин, Шадрин, Постников бииргэ хайдах үлэлээбиттэрин үөрэтэр наадатын бэлиэтээтэ.

Оскуола-интэринээт иитиллээччитэ, көҥүл тустууга Хабаровскай куорат чөмпүйүөнэ, Д.П. Коркин аатынан музей дириэктэрэ Егор Васильевич Пудов 1955 с. аан бастаан интэринээккэ кэлбит. Онно иитээччилэрэ Константин Сергеевиһы уонна кэргэнэ Евдокия Яковлевнаны салла, ытыктыы улааппыт кэмнэрин быһа тардан аҕынна. “Кыраттан улахан кылаастарга диэри оҕолору барыларын киэһэ ороммутугар сытыартаан кинигэ ааҕаллара. 1976 с. үс олимпиецтар үһүөн кыайбыттарын истэн олус да үөрбүппүт. Онтон 1977 с. Д.П. Коркины 25 иитиллээччитин кытта куоракка киллэрбиттэрэ. Онно Константин Сергеевич дириэктэринэн, Роман Васильевич Неустроев сүрүн тренеринэн хааланнар, Коркин дьыалата тохтотуллубатаҕа», – диэн кэпсээтэ.

Оҕолорго ССРС чөмпүйүөнэ Семен Семенович Морфунов «киһи барыта судьуйа, сыана биэрээччи, кэтээн көрөөччү буолбут, хотторуу буолла даҕаны, тренердэри үөҕэр” дьикти үйэ кэлбитигэр тохтоото. Ол төрүөтүнэн, дьиҥинэн, оҕолор омук аһынан үлүһүйэн эт-сиин өттүнэн кыамматтара буоларын бэлиэтээтэ. “Сергеевич” оскуола-интэринээт томторун дьиҥнээх баһылыгын эбээһинэһин толорбута, муус-мас, кус-куобах курдук хаһаайыстыба үлэлэрэ барыта кини дьаһалынан барара. Биир кэмҥэ дириэктэрэ суох хаалан эрэйи көрбүппүтүгэр партия райкома М.Д. Гуляевы анаан, сайдыы суолугар турбуппут. Константин Сергеевич эпэрээссийэлэммит ыарахан кэмигэр Коркин дьыалатын үйэтитиигэ үлэлэспиппит. Кини киһи быһыытынан олус аһаҕас, дьээбэлэнэрин сөбүлүүр, таайтаран этэр идэлээҕэ, олус тулуурдааҕын көрдөрбүтэ. Музей тэрийэр соруктаах улуустары, ол иһигэр хоту улуустары  кэрийэ сылдьан уолаттарыгар, үөрэнээччилэригэр туох наадатын бирикээстээн кэбиһэрэ. Сөбүлээбэтэҕинэ, “посол!” эбэтэр “бэртээхэй киһи буолан бараҥҥын, ардыгар акаарытыйаҕын ээ” диэн этэн күппүлүү ыытан кэбиһэрэ», – диэн аҕынна. Төрөөбүт нэһилиэгин баһылыгынан тахсар буолбутугар Костантин Сергеевич «эйиэхэ замашка баар” диэн биһириирин биллэрбит. И.М. Павлов, Н.Н. Павлов-Тыаһыт, С.И. Жирков, фронтовик П.Е. Спиридонов, А.С. Шадрин, К.С. Постников курдук учууталларга дьоллоох ыччат үөрэнэн, иитиллэн тахсыбытын бэлиэтээн туран, саханы аатырдыбыт олимпиецтэр Роман Дмитриевкэ, Павел Пинигиҥҥэ, Александр Ивановка пааматынньык туруоруллуохтааҕын, үтүө дьон аата үйэтитиллиэхтээҕин тоһоҕолоото.

ССРС спордун маастара, Бүтүн Сойуустааҕы уонна норуоттар икки ардыларынааҕы категориялаах судьуйа, Р.М. Дмитриев аатынан Олимпийскай эрэл училищетын түмэлин дириэктэрэ Николай Николаевич Константинов Д.П. Коркин ыҥырыытынан 1975 с. оскуола-интэринээккэ тренердии-тренердии дьарыктанан, Москваҕа Бүтүн Сойуустааҕы турниры кыайан, ССРС маастара буолбута. Кини Константин Сергеевич сарсыарда аайы күөл үрдүгэр музыкалаах, скакалкалаах, туспа методиканан сэрээккэлэтэрин, түөлбэҕэ уус-уран самодеятельноска көхтөөхтүк кыттарын, оскуола-интэринээт кэлэктиибин кэнсиэрин салайарын, тэҥҥэ сылдьыһарын, кыһын үтүлүгэ суох сылдьан сөхтөрөрүн иһирэхтик аҕынна. 1977 с. партия обкомун дьаһалынан куоракка 25 оҕону кытта А.С. Шадрин спорт оскуола дириэктэринэн, Н.Н. Константинов тренеринэн көһөн барбыттарыгар, К.С. Постников оскуола-интэринээккэ дириэктэр, Роман Васильевич Неустроев сүрүн тренер бурҕалдьытын тутан хаалбыттарын, куоракка усулуобуйа, дьиэ-уот суоҕун, арҕам-тарҕам олорбуттарын кэпсээтэ. Оттон бүгүн Д.П. Коркин аатынан оҕо спортоскуолата сүрдээҕин сайдыбытын, тренердэр саҥаны киллэриигэ, арыйыыга үлэлэһэллэрин, спортивнай наукаҕа сыстан эрэллэрин бэлиэтээтэ. Итиэннэ түмүккэ Коркин уонна Постников күүстээх “тандемнарын” тоһоҕолоон туран, спортоскуола кэлэктиибэ тутуспутунан Саха тыйаатырыгар “Андаҕар” испэктээкили киирэн көрөрүгэр баҕа санаатын эттэ.

Оскуола-интэринээт томторугар “оҕо уһуйаана – оскуола – институт» биир кэлим үөрэхтээһин систиэмэтин ааспыт, билигин институт наукаҕа кафедратын преподавателэ Степан Петрович Гуляев институт томторо оҕо уһуйааныттан саҕалаан спортивнай иитии концепциятын тутуһарын, күрэхтэһиилэр, оонньуулар ыытыллалларын, волейболунан, ытыынан дьарыктаммытын, иитии-үөрэтии педагогическай процеһа барарын, хамаанда, кэлэктиип тыына өрө тутулларын бэлиэтээтэ. Манна даҕатан “Чуораанчык” уһуйааҥҥа Августа Александровна Захароваҕа, начаалынай кылаастарга Евдокия Климовна Сысолятинаҕа, үрдүкү кылаастарга физик-математик Гаврил Михайлович Яковлевка үөрэнэн, Бүтүн Арассыыйатааҕы  предметнэй олимпиадаҕа үрүҥ көмүс мэтээллэммитин, быйыл “Формирование личности в сфере физической культуры на примере РС (Я)” тиэмэҕэ кандидатскайын көмүскүүргэ бэлэмнэнэрин үтүө махталынан аҕынна.

Спортоскуола профсойууһун салайааччыта Семен Михайлович Колодезников, үтүөлээх бэтэрээн учууталлар РСФСР үөрэҕириитин туйгуна Людмила Михайловна Винокурова, Анна Ивановна Васильева, К.С. Постников кыыһа Людмила Константиновна Дьячковская (Постникова), Ирина Маратовна Постникова аҕаларын, эһэлэрин, дьиэ кэргэттэрин туһунан билиһиннэрдилэр, научнай-практическай конференция кыттыылаахтарыгар махталларын биллэрдилэр.

Ол курдук, Константин Сергеевич уонна Евдокия Яковлевна Чурапчытааҕы педучилищены бүтэрэннэр, 27 саастарыгар ыал буолбуттар. Константин Сергеевич  аҕата эрдэ өлөн, аҕыс оҕолоох соҕотох ийэҕэ иитиллибит. Оҕо сааһа куоракка ааспыт. “Залог” оскуолатыга үөрэнэн нуучча-саха оҕолорун кытта буккуһан улаатан, нууччалыы ыраастык саҥарар, сытыы-хотуу, киириилээх-тахсыылаах этэ диэн аҕыннылар. Үлэһит киһи буолан тахсыытыгар улахан сабыдыалы эдьиийэ Анна Сергеевна, уон биэс сыл аҕа учуутал уонна хомуньуус убайа Дмитрий Сергеевич Постников оҥорбуттар. Речной училищеҕа үөрэнэн борохуот хапытаана буолар ыра санаалаах бырааттарын педучилищеҕа үөрэттэрбиттэр. Ол кэннэ Хоту Адыаччыга үлэлии сырыттаҕына комсомольскай-партийнай үлэҕэ ылбыттар. Эдэр ыал Чурапчыга көһөн кэлэн, Евдокия Яковлевна оскуола-интэринээккэ иитээччинэн 19 сыл үлэлээбит, оҕо иитиитигэр эҥкилэ суох  үлэтинэн “РСФСР үөрэҕириитин туйгуна” ааты ылбыт. Константин Сергеевич холкуоска парткомнуур кэмигэр партийнай үлэһит буолар баҕалаах сырыттаҕына, Д.П. Коркин оскуола-интэринээккэ ыҥыран аҕалбыт.

“Постников ааҕыыларыгар” алта секциянан үөрэнээччилэр, устудьуоннар, учууталлар, преподавателлэр кытыннылар. Институт наукаҕа проректора Вячеслав Николаевич Лонгинов, үрдүк үөрэх факультетын декана Николай Николаевич Сивцев, Р.М. Дмитриев аатынан Олимпийскай эрэл училищетын дириэктэрин солбуйааччы Петр Юрьевич Протодьяконов, эбии үөрэхтээһин факультетын декана Марианна Алексеевна Манасытова, естественнай үөрэх салаатын кафедратын сэбиэдиссэйэ Анна Ильинична Данилова, анал үөрэхтээһин отделениетын сэбиэдиссэйэ Нина Степановна Дьячковская секцияларынан үлэлэри салайдылар. “Көҥүл тустуу”, “Дьарыктар кистэлэҥнэрэ”, “Эт-сиин, доруобуйа”, “Холобурга сылдьар спортсменнар”, “Чөл олох”, “Патриотическай иитии” хайысхаларыгар К.С. Постников айар үлэтэ киэҥник ырытыллан, спорка, чөл олоххо теория уонна практика эйгэтэ киэҥник ырытыллан, кэпсэннэ.

Биллиилээх спортсменнар, тренердэр Тимур Александрович Пестерев, Александр Олегович Иванов, Денис Васильевич Заболоцкай оҕолоро Эрэл Пестерев, Олег Иванов, Ярослав Заболоцкай аҕаларын холобурдарыгар, К.С. Постников сиэнэ Катя Постникова эһээтин туһунан дакылааттара сэҥээриини үөскэттэ. Дьулустаан Феофанов ыһыллыбыт кубик-рубигы отут сөкүүндэнэн хомуйар сатабыла өйү-мэйиини сайыннарар иһитиннэриитэ эмиэ биир дьикти.

Экспертэр сыанабылларынан үөрэнээччилэргэ Катя Постникова (8 кыл.), Денис Пинигин (6 кыл.), Олег Иванов Олег (8 кыл.),  Юлия Пермякова (11 кыл.), Чэмэлиинэ Максимова (9 кыл.), Алиса Федорова (8 кыл.), Виктор Иванов (7 кыл.), Булат Дьяконов (10 кыл.), Эрэл Пестерев (6 кыл.), Сандаара Скрябина (7 кыл.), Ярослав Заболоцкай (6 кыл.), Тимофей Куличкин (6 кыл.) биһирэннилэр. Устудьуоннарга Альберт Таныков (2 куурус), Дьулустаан Феофанов (2 куурус), Эрчим Гуляев (3 куурус), Айталы Сутакова (3 куурус), Анастасия Варламова (3 куурус) кыайыылаахтарынан ааттаннылар. Педагогтарга Сардаана Герасимовна Винокурова, Айталина Николаевна Максимова, Екатерина Семеновна Старостина, Антон Сидорович Фомин, Татьяна Николаевна Решетникова, Анна Петровна Калачева кыайыыны ситистилэр. Бары дипломнарынан уонна биһирэбил бириистэринэн наҕараадаланнылар.

Д.П. Коркин аатынан спортоскуола дириэктэрэ Станислав Афанасьевич Захаров, дириэктэри наукаҕа солбуйааччы, педагогическай наука кандидата Анна Николаевна Гуляева тэрийэн-салайан ыытар “Постников ааҕыылара” өрөспүүбүлүкэ научнай-практическай конференцията дьоһун ааттары үйэтитэр, кэскиллээхтик уонна айымньылаахтык, саҥаттан саҥа сүүрээннэри киллэрэргэ көдьүүстээхтик үлэлиир.

“Куоркуннуу үлэлиэххэ, Куоркуннуу сайдыахха!” диэн күүстээх санааны саҕар.