Чөл олох, бөҕө турук сирдьитэ Николай Софронеев

Кинини үгүстэр СӨ Кыһыҥҥы харбааһыҥҥа федерациятын, «Саха-морж» УоТ салайааччытынан билэллэр. «Моржалары» тохсунньу тоһуттар тымныыта, ахсынньы балысхан тумана да чаҕыппат. Тоҥон титирии турдахха, кинилэр күн кыһалҕата суох чардаакка чомполоно сылдьар буолаллар.

Оттон сорохтор Николай Софронеевы «Хаһан сайын буоларый?» теле-сериал тутаах дьоруойун олус табыллан оонньообутунан билэллэр. Кини туруоруммут сыалын-соругун хайаан да ситиһэн тэйэрин олорон кэлбит олоҕо көрдөрөр. Николай Николаевич өссө биир дьикти дьарыктаах, туһунан көрүүлээх эбит. Ол уо.д.а. туһунан мантан аллара билсиҥ.

Оҕо саас ырата

– Эн сериалга хотуттан Дьокуускайга көһөн кэлбит 3 оҕолоох Терентьевтар ыал сахалыы иитиилээх, биир оннук өйдөөх-санаалаах, сахалыы киэҥ көҕүстээх аҕаларын оонньоон тураҕын. Хайа эрэ өттүнэн, арааһа, бэйэҕэр маарынныыра буолуо? Эбэтэр сыыһабын дуу? Бэйэҥ, дьиэ кэргэниҥ туһунан кэпсии түспэккин ээ.

– Олоҕун хаамыыта, олоҕу олоруута ханан эрэ майгынныыр соҕус буолан, баҕар, судургу да буолуо. Дьокуускайга 1994 с. көһөн кэлбиппит. Кэргэним Алена Николаевна – буҕаалтыр. Уоллаах кыыс оҕолоохпут. Саҥардыыта эр-биир оҕолонон, уоллаах кыыс сиэннэнэн, үөрүү бөҕө. Дьоммор миигин өйдүүллэрин, өйүүллэрин иһин махталлаахпын. Дьиэ кэргэммэр бэйэбиттэн атын «морж» суох. Кыыһым медитация, духуобунас өттүгэр чугас.

– Холобур, оонньообут дьоруойуҥ бардам, оҥоруоҕун оҥорон эрэ баран толкуйдуур киһи эбитэ буоллар, ыарырҕатыаҥ этэ дуу?

– Оруолга киирэн, хайдах баҕарар киһини оонньуохха сөп. Амплуаттан тахса сатыахха наада. Ньурба тыйаатырыгар үлэлии сылдьан, ГИТИС-кэ туттарсан киирэн, Моссовет кылаабынай режиссёра П. Хомскай мастарыскыайыгар үөрэммитим. Саха соҕотох этим.

– Ээ, тыйаатырга сыһыаннаах, идэлээх киһи эбиккин дии! Эйигин авиа-техник диэн өйдүүбүн ээ. Ханнык улуускунуй?

– Бүлүүбүн. Кырабыттан артыыс буолуохпун баҕарарым. 4-с кылааска үөрэнэ сылдьан ону өйтөн суруйууга  киллэрбиппин, учууталым, билигин 90 саастаах А. И. Бубякина санатан турар. «Щепкини» бүтэрбит артыыс Фрументий Софронов бастакы кэргэнинэн биһиэхэ күтүөт этэ. Бүлүүгэ кэлээччи. Кинини көрөн, оонньуулларын көрөн, баҕар, сэргээтэҕим буолуо. Бэйэбин уһуннук көрдөммүппүн.

Оскуола кэнниттэн Выборгтааҕы авиация  училищетын бүтэрбитим. Онно «Ленфильм» артыыстара кэлэн барааччылар. Ол сылдьан артыыс Игорь Дмитриевы кытта билсэн, кини миигин артыыс идэтигэр туттарсарга бэлэмнээбитэ.  3-с кууруска сырыттахпына нобуор буолбута. «Үөрэҕин бырахпатын, бүтэрэн баран, биһиэхэ таарыйан эксээмэннэннин» диэннэр, училище кэнниттэн оччотооҕу салайааччылара Козновка тиийэн эксээмэн туттарбытым. «Дьокуускай тыйаатыра сөбүлэһэр буоллаҕына, ылабыт», – диэн буолбута. Саха тыйаатырыгар Ф. Потаповка кэлэн,  эксээмэннэммитим. «Аны сайын 4 киһи талыллыахтаах, онно кэлээр» диэбиттэрэ да, үлэлии сылдьан куоттаран кэбиспит этим. Бүтэһик эксээмэн иннинээҕи күн эрэ билбитим. Ол иннинэ иккитэ эрийбиппэр болдьоҕо биллэ илигэ. Ылбыт идэбинэн анаммыт Ньурбабар 3 сыл МИ-6 бөртөлүөт технигинэн үлэлээн баран, Ньурба тыйаатырыгар, анал үөрэҕэ суох буолан, статист-артыыс үлэтигэр көспүтүм. Хамнаһым иннинээҕи үлэбиттэн уон бүк кэриҥэ намыһаҕа, ол оннугар артыыстыыр баҕа улахана.

– Дьэ, баҕа эбит! Бастакы оруолуҥ туох этэй?

– Ойуун.

– Тыый! Салла санаабатаҕыҥ дуо?

– Суох. Алампа «Олох дьэбэрэтэ» испэктээгэр этэ. «Бааһынай да ойууна баара буолуо ээ» диэн өссө күлсүүлээх этибит. Хайдах да гримнэммит иһин, биллэр буоллаҕа (күлэр). Д.Е. Иванов салайыытынан, Киин, Илин эҥээр улуустарыттан саҕалаан, Горнайынан, Бүлүү оройуоннарынан 1,5 ый гастроллаабыппыт. О.и. улахан ойууттар олорон ааспыт ытык сирдэригэр – Сыдыбылга оонньоотубут. Сарсыныгар айаҥҥа бэркэ сылдьыбыт оптуобуспут алдьанан хаалла. Онуоха атыны уларсан айаннаан иһэн, аны мин ыалдьан бардым. Харбалаахха син оонньоотум. Намҥа тиийиигэ букатын мөлтөөтүм. Инньэ гынан Сэмэн Слепцов солбуйар буолла.  Бэйэм кыраадыс бөҕөбүн. Тиритии-хорутуу. Быыһыгар баттатабын: Алааска турар эбиппин, ыас хара былыт устар, үөһэттэн киһи көхсө тымныйыах күлүүтэ сатарыыр. Мин «суох-суох, бэриммэппин» дии-дии, дүҥүрбүн охсобун...

Ол кэмҥэ солбугум этэҥҥэ оруолун толорон баран, испэктээк кэнниттэн сыананы хомуйа сылдьыбыт (иккиэн эбии төлөбүргэ оробуочай үлэтин эмиэ толорорбут). Арай сыана биир быыһа хамсаабат, туохтан эрэ иҥнэр үһү. Онуоха быаны тардаат, хантас гыммыта: киниэхэ 20-лээх тоһоҕо көтөн иһэр. Кыл-мүччү сирэйин эрэ куоттаран биэрбит. Онто тоһоҕото чэчэгэйигэр түһэн, кыа хаан бөҕө буолбут. Сарсыныгар ама буолан дьоммор тиийбиппэр, арай киһим бааһырбыт бартыһаан курдук, төбөтө бэрэбээскилээх сылдьар... Хаан тахсан, арааһа, ыраастаннахпыт буолуо. Ньурбабытын этэҥҥэ булбуппут. Ол кэнниттэн түүллээх буолан барбытым. Тыатааҕылар эккирэтэллэрэ. Инньэ гынан, духуобунаска кэлэн олоробун. Көнөтүнэн түһүүр буолан, түүллэрбин ырытар буолбутум. Ким эрэ өлүөхтээҕин билэ сылдьан, кыайан көмөлөспөккүн билэр, бэрдэ суоҕа. Дьылҕаны, төлкөнү киһи уларыппат.

Гипноз, ураты турук туһунан

– Гипнозка үөрэммит эбиккин? Ким барыта үөрэниэн, турукка киириэн, киллэриэн сөп? Ылбыт билиигин туһанаҕын дуу?

– Москубаҕа Г. Гончаров «Гипноз оскуолатын» бүтэрэн, дипломнаахпын. Гипнотизер анал дьайыы, тыл көмөтүнэн киһини турукка киллэрэр. Ким эрэ түргэнник киирэр, ким эрэ ылынымыан сөп. Талааннаах, айар дьоҕурдаах киһи ордук бэринимтиэ. «Тоҥ» киһи кыайан киирбэт. Дьону гипноз туругар киллэрэн, урукку олохторугар эргитэн, ол туһунан кэпсииллэрин суруммут интэриэһинэй түгэннэрим бааллар. Урукку олохторо билиҥҥилэрин  кытта сибээстээҕэ бэрт дьикти буолааччы. Киһи биирдэ эрэ бу олоххо олорбот. Духуобунаһын сущноһа (ис дьиҥэ) уһуктуор диэри эргиллэн кэлэ турар.

– Ол аата?

– Холобур, эн «маннык ааттаахпын, ким эрэ оҕотобун» диэн өйдүүгүн. Ол – бу сиргэ олорбут уопуккуттан өйдөбүл. Ол сүрүнү (стержень) үөскэтэн, «мин» диэн өйдөбүлү (эго) биэрэр. Ол «эгоҕа» тирэҕирэн, киһи олоҕун оҥостор.  Ол иһин киһи мэлдьи ис мөккүөргэ сылдьар. Оттон ол мөккүөр бу баары (реальность) дьиҥ баарынан көрдөрбөт (искажает). Ол да иһин киһи олоҕор сыыһар-табар. Мин ити тиэмэни уһуннук иҥэн-тоҥон үөрэппитим. Итэҕэл элбэх кинигэтин аахпытым. Тугу көрдүүрбүн маастар Ошо уйулҕа туһунан суруйууларыттан булбутум. 2003 с. кини үөрэнээччитэ Сат Чит Ананда сэминээригэр сылдьан, ис эйгэҕэ баар сырдыкка, дьэ, киирбитим. Баары дьиҥ бэйэтинэн көрөр кыахтаммытым. Хатыҥ сэбирдэҕэ илибириирин бэйэм испинэн билэн, сиик таммаҕын бирилийээн гына көрөр буолан хаалан, бастаан олус соһуйбуттааҕым. «Мин – тулалыыр эйгэ (мир), тулалыыр эйгэ – мин» буоларын өйдөөбүтүм. Ол көрбүт кэрэбиттэн мэктиэтигэр хараҕым уута кэлиэр диэри долгуйбутум. Ону индустар «нирвана» диэн ааттыыллар.

Үгүстэр таҥараны уобарас оҥорон ылыналлар. Ол эмиэ мэһэйдиир. Таҥара диэн – айымньылаах (творческай) энергия. Ол аһылыннаҕына – атын көрүү кэлэр. Оҕо кыратыгар оннук, сөпкө көрөр. Өйүн тутта да, онто сабыллан хаалар. Олоҕун тухары ол «кэрэтин» көрдүүр. Сыыһа өйдөөн, материальнайга охтуон сөп. Дьиҥинэн, материальнай уонна духуобунай тэҥинэн сайдыахтаахтар. Хайатыгар да күүскэ охтуу – сыыһа. Бары духуобунай өттүнэн сайыннахпытына эрэ олох тупсар кыахтаах. Өлүү диэн – суох. Тас хах, эт-сиин эрэ суох буолар...

Сэминээртэн сарсыарда 5 ч. кэлэн баран, утуйардыы нухарыйан эрдэхпинэ тоноҕоспуттан лаппаахым икки ардынан туох эрэ мээчик курдук үөскээн таҕыста. Онтум илибирээн кэлэ-кэлэ кэтэхпэр саайталыыр. Ол аайы харахпар сыбаарка уотун курдук саҕыллар. Онтон эмискэ сып-сырдыкка киирэн баран, будильник тыаһыттан уһуктан кэлбитим. Баттаҕым туран хаалбыт курдук этэ. Иннинээҕи күннэргэ ыалдьа сылдьыбыт сиһим үтүөрбүт. Сөрү диэн сөҕөн, салайааччыбар эппиппэр: «Ити аата, киһи кутуругун төрдүгэр саһа сылдьар Кундалини энергияҥ уһуктан, оройгунан тахсан, аураҕар баар энергетическэй бүөнү тоҕо көтөн тахсан, куйаары кытта ситимнээбит», – диэн быһаарбыта. Ол кэнниттэн олоҕу дьэрэкээн өҥүнэн көрөр уонна медитациялаан бэйэбин туораттан көрөр кыахтаммытым. Аны, ол кэмтэн уруккута этимсэх бөҕө киһи, эти сиэбэт, иччилээх түүллэри көрбөт буолан хаалбытым.

– Дьикти эбит. Туох кистэлэй, кэпсииргин толору өйдөөтүм диирим кыаллыбат. Итинник дьарыккын, лиэксийэҕин билигин ыытаҕын дуу?

– Үгүс киһи өйдөөбөт. Холобур, быстах кэмҥэ баһылыктыы сылдьыбыт Силээннээхпэр баран, медитациялыырга босхо үөрэтиэм, дьарыктаныҥ диэбитим да, 5-6 эрэ киһи кэлбит этэ. Өйдүүр, сэҥээрэр дьону билигин да дьарыктыыбын. Сарсын, холобур, «Триумҥа» болдьоһон олоробун.

Ыалдьымаары саҕалаабыт

– 8-с кылааска диэри сотору-сотору ангиналаан эрэйдэнэрим. Бронхит, ойоҕостотуу да баара. Ол аайы антибиотик бөҕөнү ылан, ыарыыны утарсар күүһүм мөлтөөн да барбыта буолуо. Физкултуура учууталыттан хаарынан соттуу туһалааҕын истэн, сайын тымныы ууттан саҕалаан, дьарыктанан барбытым. Ыалдьарым тохтообута. Медитацияҕа «осознанность» диэн баар, ол санааны күүһүрдэр. Чөл олоҕу тутуһар буоларбар ити дьарыктаныым эмиэ көмөлөспүтэ. Устудьуоннуу сылдьан, күҥҥэ иккитэ курданарбар диэри тымныы уунан суунарым. Ньурбаҕа үлэлии сылдьан Порфирий Иванов туһунан ааҕан, аны муус туруор диэри сөтүөлүүр буолбутум. Халыҥаан, кыайан алдьаммат буоллаҕына, тохтуурум. Ойбоҥҥо киирбэт этим. «Моржалыырбын» 2000 с. саҕалаабытым. Ону көрөн бастаан Александр Дьячковскай кыттыспыта. Кыһын эмчит быһыытынан, чөл олох туһунан, ити кэпсээн аһарбыт үөрэхпин кэпсиир, медитациялыырга үөрэтэр, билиһиннэрэр лиэксийэлэри ааҕа, сэминээр ыыта үгүстүк айаҥҥа сылдьарым. Ол быыһыгар дьарыктанарым. 2017-18 сс. Чурапчыттан Марианна, Михаил Сидоров уонна Анатолий Иванов эбиллэн, түмсүү курдук үөскээбитэ. 2022 РФ моржаларыгар холбоһон, федерация буолбуппут. Эрдэ В. Членов сэргээн, өйөөн, күрэхтэргэ кытыаран барбыта. Күн бүгүн 100-тэн таҕыстыбыт. Саамай саастаахпыт 67-лээх. ОБЖ учуутала В. Яныгин оскуола оҕолорун аҕалан дьарыктааччы.

Киһи сыыйа, сөрүүн ууну куттартан саҕалыахтаах. Аны, ууттан тахсан баран, тиритиэххэ диэри үчүгэйдик хамсаныахха наада. Дьон таҥнар-сыгынньахтанар, итии чэй иһэн, тыын ыла түһэн барарын курдук дьаһанаары, куорат дьаһалтатыттан билигин сир көрдүү сылдьабыт. Олохтоохтук оҥостон, база туттуо этибит. Куорат ыраах муннуктарыттан кэлэн дьарыктаналлар. Усулуобуйа баара буоллар, өссө элбиэхтэрин сөбө. Киһи тымныы ууга дьарыктанан, этэ-сиинэ эрчиллэн, ыарыыга ылларбат буолар. Ыарыйдахха да, түргэнник аһарынаҕын. Холобур, хамсык кэмигэр чугас дьонум ыалдьыбыттарыгар да сөтүөлүүрбүн тохтоппотоҕум, мөлтөөн иһэн, аһардан кэбиспитим.

Николай Николаевич кэпсээнин сорҕото эрэ батта. Тоҕоос көһүннэҕинэ, дьон сэҥээрдэҕинэ, салгыахпыт.

Хаартыска: Дьоруой архыыбыттан