Быйылгы ат сүүрдүүтүн кыттааччылара уонна өрөгөй кыайыылаахтара

Онуоха сүрүн болҕомто СӨ Ил Дарханын бирииһэ оонньонор 2400 м уһунугар буолла. Эрдэ суруйбуппут курдук, бу манна кыттар бастыҥ сүүрүктэри быһаарар, сүүмэрдиир сүүрдүү бэс ыйын 12 күнүгэр Үс Хатыҥ ипподромугар ыытыллан, 10 бастыҥ сүүрүк кыттар чиэстэммитэ. Нүөмэрдэрин сэрэбиэй түмүгэ быһаарбыта. Сүүрдүү тутаах судьуйата – Татьяна Ненартович.

1-кы сүүрдүү
«Критериум», 1000 м уһуҥҥа буолла. Манна 2 саастарыттан үөһэ саастаах ыраас хааннаах сүүрүк боруодалар илин-кэлин түһүстүлэр. Бириистэри Дьокуускай куорат уокуругун дьаһалтата туруорда.   1 м – 150 тыһ. солк., 2 м – 100 тыһ. солк. 3 м – 50 тыһ. солк.
1 миэстэни – Бектимир, 2022 с.т. атыыр, Томпо улууһа, сүүрдээччи Амир Каппушев, ат баайааччыта – Василий Игнатьев, ылла. Бастыҥ сүүрүк бириэмэтэ 00,59.
2 миэстэ – Деленджер, 2018 с.т., Ньурба улууһа, сүүрдээччитэ – Р. Федоров, ат баайааччыта Н.Н. Данилов, бириэмэтэ – 01.01.10.
3-с миэстэ – Титан Мо 2021 с.т. атыыр, Таатта улууһа, сүүрдээччитэ Анатолий Куличкин, ат баайааччыта – Василий Васильев.
 

2-с сүүрдүү
“ОКС” бирииһигэр 1600 м уһуҥҥа сүүрдүлэр. Манна 3-гэр сылдьар эт саастыы 3 биэ кииристэ. “ОКС” бирииhин Алмазэргиэнбаан туруорда. 1 м иһин –150 тыһ. солк., 2 м – 100 тыһ. солк., 3 м – 50 тыһ. солк.
1 миэстэни биэтэги 01.45.54 булбут Мейзи Куин – Амма улууһун И.Я. Строд аатынан ТХПК биэтэ – ылла. Сүүрдээччитэ уонна баайааччыта – Спиридон Тимофеев.
Дьокуускай куорат “Саха Тент” хампаанньатын 2023 с.т ыраас хааннаах биэтэ Камелия 01.47.00 кэлэн,  2 миэстэ буолла. Сүүрдээччитэ –  Борис Охлопков, ат баайааччыта – Федор Охлопков.
2023 с.т. Сунтаар улууһун быһыйа Конкретика – баайааччыта уонна сүүрдээччитэ Валентин Иванов – 01.47.20 түмүктээн, үһүс буолла.
 

2400 м уһуҥҥа Ил Дархан бирииһэ
Ил Дархан бирииһин ылар иһин кимиэллээх киирсии, урут Дерби бирииһэ оонньонор уһунугар – 2400 м ыытыллар буолбута быданнаата. Манна 4 саастарыгар уонна онтон үөһэ саастаах ыраас хааннаах 10 сүүрүк күөн көрүстэ.
Бириис пуондата ботуччу – 5 мөл. солк.
Кыайыылаах бирииһэ – 2,5 мөл. солк., 2 м  – 1,25 мөл. солк., 3 м – 750 тыһ. солк., 4 м – 500 тыһ. солк.

1 миэстэни Үөһээ Бүлүү улууһун сүүрүгэ, 2021 с.т атыыр Атомик Бой ылла. Сүүрдээччитэ маастар-жокей Сергей  Николкин, ат баайааччыта – Андрей Неустроев. Кыайыылаах бириэмэтэ – 02.37.77.

Атомик Бой туһунан тэттик ыспыраапка
Бу – Английскай ыраас хааннаах боруода сылгы, Тоналист диэн атыыр уонна Солти Мо диэн биэ оҕолоро.
Ипподром.руга Эмиэрикэттэн аҕалыллыбыта суруллар. Арассыыйаҕа кэлэн баран, Краснодар ипподромугар 1000 м сүүрэн саҕалаабыт. 1600 м уонна 1800 м да сүүрэн холоммут. Онно 3-с, 4-с миэстэлэри ылаттаабыт. 2024 сыллаахха Адыгея өрөспүүбүлүкэтигэр Майкоп куорат аччыгый Дерби бирииһигэр, 2400 м уһуҥҥа, бастакы кыайыытын ситиспит.
Саха сиригэр 2024 сыллаахха аҕалбыттар. СӨ Ат сүүрдүүтүн федерациятын чахчытынан, быһый атахтаах сүүрүк манна кэлиэҕиттэн уопсайа алтата сүүрбүт. Ол иһигэр: 2025 сезон арыллыытыгар 1800 м дистанцияны 1.57.48 кэлэн, 2-с миэстэлэммит.  Ил Дархан бирииһигэр сүүмэрдиир сүүрүүгэ былырыын 2400 м уһуну 2.49.34 кэлэн, иккис буолбут. Ити гынан баран былырыыҥҥы Ил Дархан бирииһигэр сүүрдүүгэ 8-с миэстэ буолбута (2.53.64).
Былырыын Манчаары Оонньууларыгар буолбут сүүрдүүгэ 2400 м 2-с миэстэлэммитэ (2.46.75). Ол кэнниттэн 2000 м сүүрэн, 2 миэстэни ылан, Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа Ф.М. Охлопков аатынан анал бирииһи ылар (2.10.59). Оттон бэс ыйын 12 күнүнээҕи сүүмэрдиир сүүрүүгэ 2400 м 2.36.52 сөкүүндэнэн түмүктээн, үс бастыҥ иһигэр ааттаммыта.
 

Дьэ, ити курдук, Эмиэрикэ курдук ыраах сиртэн тардыылаах, Краснодарга уонна Адыгея өрөспүүбүлүкэлэригэр күрэстэһиилэри ааспыт сүүрүк атыыр тоһуттар тымныылаах Сахабыт сиригэр бэркэ диэн үөрүйэхтэнэн, былырыын ахсыһынан кэлбит абатыгар, кыайыы өрөгөйүн биллэ! Бу манна, биллэн турар, аты баайааччы, сүүрдээччи оруола сүҥкэн. Сындалҕаннаах, сыралаах үлэ уонна аты сүүрдүү сатабылын баһылааһын, үөрүйэхтэнии түмүгэ буоллаҕа. Табыллыы, баат диэн да суох буолбатах.

Былырыыҥҥы өрөгөй кыайыылаах, Горнай улууһуттан кыттыбыт 2021 с.т. атыыр Хорезм Харачой бастаабыт аттан бэрт кыранан хаалан, биэтэги иккиһинэн булла. Бу сырыыга Томпо улууһун аатыттан сүүрдэ. Сүүрдээччитэ норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах жокей Магоммед Каппушев, ат баайааччыта – Василий Игнатьев. Бириэмэтэ – 02.38.06. Былырыын биэтэги  2. 47.47 сөк. булбута.
3-с бочуоттаах миэстэни Евр, Хаҥалас улууһа, И.Я. Строд аатынан ТХПК-ҕа уларсыкка сылдьар, 2020 с.т. атыыра, ылла.  Сүүрдээччитэ – Валентин Иванов, ат баайааччыта – Спиридон Тимофеев. Бириэмэтэ – 02.38.12.
4-с миэстэ – Иссад, 2022 с.т. атыыр, Үөһээ Бүлүү улууһа, А.И. Неустроевка уларсыкка сылдьар, сүүрдээччитэ 1-кы категориялаах жокей Владимир Пальников, ат баайааччыта – Андрей Неустроев. Бириэмэтэ – 02.38.67.
5-с миэстэ – Аутлендер, 2019 с.т. атыыр, Нам улууһа, С.М. Павлов, Н.И. Румянцев сылгылара, сүүрдээччитэ уонна баайааччыта – Иннокентий Иванов, бириэмэтэ – 02.39.81.
6-с миэстэ – Спартанец Ром 2020 с.т. атыыр, Чурапчы улууһа, Данил Куличкин сылгыта, сүүрдээччитэ уонна ат баайааччыта – Анатолий Куличкин. Бириэмэтэ – 02.40.89.

7-с миэстэ – Аксель, 2021 с.т. атыыр, Мэҥэ Хаҥалас, сүүрдээччитэ – Семен Гаврильев, ат баайааччыта – Станислав Тимофеев, бириэмэтэ – 02.41.85.
8-с миэстэ – Таргариан, 2022 с.т., Ньурба улууһа, сүүрдээччитэ – маастар-жокей Виталий Петров, ат баайааччыта – Н.Н. Данилов, бириэмэтэ – 02.42.62.
9-с миэстэ – Атлант Барс, 2021 с.т. атыыр, Амма улууһун И.Я. Строд аатынан ТХПК, сүүрдээччитэ уонна ат баайааччыта – Спиридон Тимофеев, бириэмэтэ – 02.45.13.
10-с миэстэ – Суматра, 2021 с.т. биэ, Томпо улууһа, сүүрдээччитэ – Амир Каппушев, маастар ат баайааччы – Василий Игнатьев. Бириэмэтэ – 02.50.26.

4-с сүүрдүү
3200 м уһуҥҥа СӨ Ат спордун федерацията туруорбут бирииһигэр кииристилэр. Манна Саха сиригэр төрөөбүт ыраас хааннаах 3 уонна үстэриттэн үөһэ саастаах сылгылар илин-кэлин түһүстүлэр. Бириис пуондата – 500 тыһ. солк.
Спонсор – «Югория» ГСК АУо.

1 м – 250 тыһ. солк. 2 м – 150 тыһ. солк.  3 м – 100 тыһ. солк. 
Бастакы миэстэни Анатолий Куличкин сүүрдээччилээх, Станислав Тимофеев баайааччылаах Мэҥэ Хаҥалас 2019 с.т. ата Талбан ылла. Кыайыылаах бириэмэтэ – 03.32.52.
2-с миэстэ – Шугар Кид, 2020 с.т., эмиэ Мэҥэ Хаҥалас ата, сүүрдээччитэ – Гаврильев С.М, баайааччыта – Станислав Тимофеев, бириэмэтэ – 03.33.28.
3-с миэстэ Амма И.Я. Строд аатынан ТХПК-ҕа уларсыкка сылдьар 2022 с.т. биэтэ Вальта буолла. Бириэмэтэ – 03.49.14. Сүүрдээччитэ уонна баайааччыта – Спиридон Тимофеев.
 

Саха боруода сылгылартан бастыҥ быһый – Сэргэх!
Ыһыах иккис күнүгэр, бэс ыйын 28 күнүгэр, аны Дьокуускай куорат уокуругун баһылыгын Кубогын ылар иһин ат сүүрдүүтэ буолла. Манна өрөспүүбүлүкэ 9 улууһуттан – Мэҥэ Хаҥалас, Үөһээ Бүлүү, Амма, Чурапчы, Нам, Сунтаар, Таатта, Хаҥалас, Бүлүү – уонна Дьокуускай куораттан уопсайа 30 саха боруода сылгыта күөн былдьаста.

Саха сирин быһый сылгылара 1600, 2400, 3200 уонна 4800 м уһуҥҥа сүүрдүлэр.
Дьокуускай куорат баһылыгын бирииһин иһин кимиэллээх киирсии 4800 м уһуҥҥа буолла. Манна бастаан утаа 12 быһый кыттыахтааҕа. Икки сүүрүк бэтэринээр идэбилинэн киирбэккэ, хас да быһый сүүрэр көнөттөн туораан, биэтэги 6 сүүрүк булла.

Манна Хаҥалас улууһун олохтооҕо Иван Ушницкай Сэргэх диэн ата киирсээччилэрин кэннигэр хааллартаан, биэтэги 6.39.05 кэлэн, эрэллээхтик кыайда. Жокейа – А.И. Михайлов.

Атын сүүрүктэр миэстэлэрин, бириэмэлэрин Ат сүүрдүүтүн федерацията биэрбит табылыыссатыгар көрүҥ.

Мэр Евгений Григорьев кыайыылаахха анал Кубогы кытта 500 тыһ. солк. бирииһи  туттарда. Ону тэҥэ 2 м ылбыкка – 350 тыһ. солк, 3-с миэстэлээххэ 150 тыһ. солк. көрүллэр.

Мэр саха атын сүүрдээччилэргэ, ат баайааччыларга уонна сүүрүк сылгылаах дьоҥҥо уонна спонсордарга төрүт боруода сыспай сиэллээх сүүрдүүтүн өйүүллэрин, астык сүүрдүүнү көрөр кыаҕы биэрэллэрин иһин махтанна. Спонсордары бэлиэтээтэ. Ол курдук, “Альфа баан” кыайыылаахха уонна үһүс миэстэҕэ анаан 650 тыһ. солк. көрбүт. Иккис миэстэ бирииһин 350 тыһыынчаны “Куораттааҕы үүт собуота” туруорбут.
Ону тэҥэ атын дистанцияларга “Саха сирин тимир суоллара”, “Туймаада” Агрохолдинг, “Амурагроцентр”, “Анаабыр алмаастара” буолбуттар. Сүүрдүү партнердарынан “Сахатранснефтегаз”, “Якутскэнерго”, “ЯТЭК” курдук бөдөҥ тэрилтэлэр уонна “Сайдыыстрой” ХЭУо буолбуттара кэрэхсэбиллээх.
Ити курдук, олохтоох боруода сылгыны иитиигэ, үйэтитиигэ, ол иһигэр саха боруода сүүрүктэргэ суолта ууруллар, ол аата, түөрт түөрэм туйахтаах төрүт сылгыбыт атарахсытыллыа суоҕа, сүүрдүү көрүҥэ, уһуна да эбиллэн иһиэ диэн эрэл санааны саҕар. Биһиги, сахалар, ханна да суох ураты, хаары хаһан аһыыр, уһунньут боруода сылгылаахпыт. Ол уратыбытын инники күөҥҥэ тутуох, умнумуох кэриҥнээхпит.