Бобуу, хааччах бэйэ кыаҕын күүһүрдэр

Манан сибээстээн уонна саха киинэтин кэлиҥҥи сылларга көрдөрүүлэрин тула Саха сиригэр киинэ прокатынан дьарыктанар «Экстра-синема» хампаанньа генеральнай дириэктэрэ Петр Чиряевы кытта кэпсэттибит:

– Омук киинэлэрин бобуу – бүгүн эрэ күөрэйэн тахсыбыт сонун буолбатах. Анал байыаннай дьайыы саҕаланыаҕыттан Голливуд сэттэ бөдөҥ хампаанньата санкция биллэрэн турар. Онон кинилэр киинэлэрин Арассыыйаҕа көрдөрүү, ол эбэтэр прокакка барары туоһулуур дастабырыанньаны биэрии, бобуллубута. Бу дастабырыанньаны РФ култуура министиэристибэтэ, өскөтүн бу киинэҕэ бобуулаах, Арассыыйа сокуонун кэһэр көстүү суох түгэнигэр, биэрэр. Инньэ гынан, Голливуд киинэтэ билигин Арассыыйаҕа киирбэт даҕаны. Онон саҥа сокуон бобуу эбии миэрэтэ буолар; холобур, чааһынай хампаанньалары, уопсайынан, судаарыстыба өттүттэн киинэ ырыынагын бэрээдэктиир, Арассыыйа территориятыгар бобуулаах киинэлэри көрдөрүүнү хааччахтыыр аналлаах.

Сэбиэскэй кэмҥэ киинэ норуокка биир саамай күүстээх дьайыылаах искусство биир бастыҥ көрүҥүн быһыытынан билиниллэрэ. Бүгүҥҥү уустук кэмҥэ бу өйдөбүл өссө чиҥээтэ. Арассыыйаны, биһиги сыаннастарбытын баһааҕырдар, токурутар киинэлэр, чахчы, сирэйэ-хараҕа суох куорҕаллааһын. Бу маннык балаһыанньаҕа, дьэ, саха киинэтигэр бэйэтин туһунан этэр толору кыах үөскээтэ даҕаны, ону сөптөөхтүк туһанан эрэр даҕаны.

Ааспыт сыллааҕы түмүгүнэн саха киинэлэриттэн саамай элбэх харчыны «Карина» (2024) киинэ киллэрбит – 49 мөл. солк. тахсаны; ол кэннэ «Диодорова. Сүүрүк утары» (2025) – 46 мөл. солк. тахса; үһүс үрдүк көрдөрүүлээх саха киинэтинэн «Триумф» (2024) буолбут – 30 мөл. солк. тахса.

10 саамай элбэх харчыны киллэрбит саха киинэлэрэ:

1. «Карина» (2024) – 49 870 589 солк.

2. «Диодорова. Сүүрүк утары» (2025) – 46 489 150 солк.

3. «Триумф» (2024) – 30 909 418 солк.

4. «Спид Стар» (2025) – 30 218 560 солк.

5. «Там, где танцуют стерхи» (2024) – 26 155 585 солк.

6. «Мин аатым Таптал» (2025) – 25 204 547 солк.

7. «Айта» (2023) – 22 163 267 солк.

8. «Лоокуут уонна Ньургуһун» (2023) – 22 093 748 солк.

9. «Агент Мамбо» (2019) – 16 342 750 солк.

10. «Зина уонна Леха. Операция хвост и вымя» (2022) – 15 385 227 солк.

Петр Александровичтан саха киинэтин каассаҕа киллэрэр харчыта сыл аайы элбии турар төрүөтүн туһунан ыйыталастыбыт:

– Ааспыт 2025 сылга саха киинэтэ 280 мөл. солк. тахсаны киллэрэн, уочараттаах рекордун олохтоото. Бу, биллэн турар, киинэни оҥорооччулар сүҥкэн өҥөлөрө. Киинэ көрдөрөр саала ахсаана элбээбитэ манна эмиэ оруоллааҕын умнар сатаммат. Ол курдук, холобур, Саха сиригэр 2016 сыллаахха 23 эрэ киинэ тыйаатыра баар буоллаҕына, 2025 сылга өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн 117 киинэ саалата баар буолбутун түмүгэр 16 мөл. солкуобайтан 280 мөл. солк. тиийэ харчы киирбитэ элбэҕи этэр.

– Быйыл даҕаны саҥа сахалыы киинэлэри күүтэр буоллахпыт?

– Оннук. Ааспыт сылга 16 саҥа киинэ тахсыбыт буоллаҕына, быйыл сүүрбэттэн тахса киинэни күүтэбит. Саха киинэтин оҥоруу биир сиргэ турбат, бу индустрияҕа дьарыктанааччы да элбии турар. Ол түмүгэр кинематографистарбыт аан дойду уонна Арассыыйа таһымнаах киинэ бэстибээллэриттэн 436 наҕарааданы аҕаллылар. 2022-2024 сылларга уопсайынан Араассыйа киинэтэ ылбыт тас дойдулар наҕараадаларын 15% саха киинигэр тиксэр. Бүгүҥҥү күҥҥэ Саха сиригэр 30 киинэ хампаанньата уонна айар кэлэктиип таһаарыылаахтык үлэлиир.

Оттон биһиги сорукпут – кинилэр үлэлэрин көрөөччүгэ тиэрдии.

Кинематографистар өрөспүүбүлүкэ Ил Дархана 2030 сылга диэри киинэ прокатын сыллааҕы иэнин 2,5 млрд солк. тиэрдэргэ туруорбут соругар бу курдук эрэллээхтик айаннаан иһэллэр. Бобуу, хаарчах кинилэргэ бэйэ кыаҕын күүһүрдэр кыах.