Биир интервью историята эбэтэр Киирии тыл оннугар

Булчут, ардыгар, бэл, ый устата хара тыаны кэтэн, тоҥуу хаары оймоон баран, кураанаҕы кууһуон, ытыс соттуон сөп. Оттон Хара тыа иччитэ Баай Барыылаах кырдьаҕас үтүө хараҕынан көрдөҕүнэ, туох да эрэйэ суох бултуйуон, оннооҕор улахан булду кытта таба тайаныан сөп. Суруйар-бичийэр дьоҥҥо ити эмиэ сыһыаннаах курдук.

Өйдүүргүт эбитэ дуу, аатырбыт “Бриллиантовая рука” киинэҕэ Нонна Мордюкова оонньообут персонаһа – “управдом” дьахтар Варвара Плющ – тутаах дьоруой Семен Горбунков (бары да таптыыр артыыспыт Юрий Никулин оонньообута) барбах аҕай таксинан кэлбитин көрөн: “Наши люди в булочную на такси ездят”, – диэн эппитэ бэйэтин кэмигэр бэргэн этиигэ кубулуйбуттаах.

Итинтэн сэдиптээн таксинан барарга сүбэлээтэхтэринэ: “Советские люди на такси не ездят”, – диэн дьээбэлэнэр үгэстээхпин. Кырдьыга да, сэдэхтик таксиланабын. Барыахтаах сирбэр оптуобус сылдьар эрэ буоллар, тохтобул диэки дьөгдьөрүйбүппүн бэйэм да билбэккэ хаалабын. Ол бэйэм соторутааҕыта, биллэн турар, дьонум сакаастаан, “биирдэ алҕас таксиланаары», интэриэһинэй суоппарга түбэспиппит.

Айаннаан иһэн, алҕас атын суолунан баран хаалан, кэпсэтии быыһыгар таксиспыт куоракка дьону таһарынан анаан дьарыктамматын, “дальнобой” буоларын, Чукоткаҕа бараары сылдьарын быктаран ааспыта. Онно, кылгаабыта, 12 күнүнэн тиийиллэр үһү. Оччолооҕу истэн баран, суос-соҕотоҕун эһэ-бөрө дойдутунан айанныыр суоппартан интервью ылыахпын баҕарбытым. Тута быһаарсан кэбиһиэхпин, тиэтэйэн иһэрбит. Таксист нүөмэрэ баан сыһыарыытыгар хааларын билэр буолан холкубун. Сарсыныгар ону кэргэммиттэн ирдэһэн ылан, сурунан кэбиспитим да, умнубут этим. 

Биир үтүө күн, эмискэ санаан кэлэн, эрийэн хачыгыраттым. Миэнэ буолан баран, кэм да көрүдьүөстээх! Үлэм сиэринэн, дорооболоһоот да, бастаан киммин-туохпун билиһиннэрдим. Онтон:

– Эн Сергейгин дуо? – диибин.

– Аһа, Сэргэйбин, – диир.

Сибээс тоҕо эрэ мөлтөх этэ. Кэпсэттээччим  саҥата сүтэ-сүтэ кэлэр. Ол да буоллар, төһө да куолаһын өйдөөн хаалбатарбын, хайдах эрэ атыҥыраан, сэрэнэ соҕус ыйытабын:

– Эн ыраах айаҥҥа сылдьар... Чукоткаҕа айанныыр суоппаргын дии? 

–Аһаа, – киһим тута сөбүлэһэр.

–Ээ, хата, бара иликкин эбит. Чэ, бэрт, – үөрэ түһэбин. Сибээс куһаҕан буолан, бэлиэр айанныы сылдьар диэн өйдөөтүм ээ. Үнүр ... –  диэн истэхпинэ:

– Мин Чукоткаҕа барбаппын ээ.  

– Ээ-с, хайда-ах?! Оттон ааспыкка “кулун тутарга барабын” диэбитиҥ дии? – соһуйуу бөҕөнү соһуйан, хараҕым лаппа кэҥээн ылар.

– Урут сылдьарым.

Кыл түгэнэ мэйиим барахсан, толкуй, барыйаан бөҕөнү торумнуу охсон, мэктиэтигэр, үллэҥнээн, оргуйан ыларга дылы гынна: “Хайдах хайдаҕый? Ама, сыыһа өйдөөбүтүм буолуо да? Эс! Наһаа дии!”.  Аны, атын контагы баттаатым  дуу диэн, төлөпүөммүн көрбүтүм: ол нүөмэр. Ыксаан:

–Тахсан иһэн эйигиттэн ыраах айан, Чукотка эҥин туһунан ыйыталаһыахпын баҕарарбын эппитим эҥин ээ. 

– Эн, арааһа, уолбун этэҕин быһыылаах. Иккиэн Сергейдэрбит. Мин кини аҕатабын. Ыраах айан суоппарабын. Харбалаахтан Ытык Күөлгэ, Хаандыгаҕа чох таһабын. Чукоткаҕа да урут сылдьан бөҕө буоллаҕа. Саха сиригэр сылдьыбатах, таарыйбатах улууһум диэн суох. 12 хонук диэн – кыра. Икки ыйга тиийэ уһуннаах айаннар бааллара. Билигин 66-там, онон ырааппаппын. Уолум уонна бырааттарым сылдьаллар. 

– Икки ый? Аны, урут билиҥҥи курдук суотабай-той кэлииһи дуо!

                         ***

Дьэ, ити курдук 12 хонук айанныыр суоппары сонордоһо олорон, букатын да талба Таатта үс төгүллээх чөмпүйүөн суоппарыгар түбэһэ түспүтүм. Бу мээнэҕэ буолбатаҕын өйдөөн, аны аҕа Сергейтэн интервью ыларга болдьоһон барбытым.

(Салгыыта бэчээттэниэ)