«Бэриллэр кыаҕы туһанан, бэйэ кыаҕын холонуохха»

Хас биирдии оскуола киэн туттар, холобур оҥостор үөрэнээччилэрдээх буолар. Биир оннук ыччатынан үөрэххэ дьаныардаах, олоххо көхтөөх Александра Аммосованы ааттыахха сөп.

– Саша, үтүө күнүнэн! Ааҕааччыларбытыгар бэйэҥ тускунан билиһиннэр эрэ.

– Мин Дьокуускайдааҕы Е.Ю. Келле-Пелле аатынан 26-с №-дээх орто оскуолаҕа 9 «В» кылааска үөрэнэбин. Үөрэх туйгунабын, кылааспар старосталыыбын. Араас олимпиадаларга, бары биридимиэттэргэ кэриэтэ, кыттабын диэххэ сөп. Үөрэнэрбин, саҥаны-сонуну билэрбин олус сөбүлүүбүн. Уопсайынан, мин санаабар, үөрэх диэн киһиэхэ олус улахан, дьоһун суолталаах.

– Оскуолаҥ уопсастыбаннай олоҕор эмиэ көхтөөххүн.

– Олоххо көхтөөх киһи буоларым быһыытынан, араас хайысхалаах тэрээһиннэргэ эмиэ кыаҕым тиийэринэн кыттарга кыһаллабын. Ханна “кытын” диэн ыҥырдылар да, тиийэн иһэбин (күлэр). Оскуолам сэбиэтигэр  баарбын. Култуурунай-маассабай отдел салайааччытабын. Оскуолаҕа ыытыллар араас тэрээһиннэри ыытабыт, бэлиэ күннэргэ аналлаах тэрээһиннэргэ эппиэтинэстээхпит. Быйылгы үөрэх дьылыттан ыытааччы оруолугар холонон эрэбин. Дьон иннигэр саҥарыы-иҥэрии, элбэх оҕо болҕомтотун тутуу сатабылы эрэйэр, бу бэйэтэ эмиэ туһунан умнуллубат уопут буолар. Холобур, 5-с кылаастарга линейка ыыппыппыт, улааттахтарына инникитин туох күүтэрин туһунан, бу олус үчүгэй, умнуллубат түгэн этэ. Уонна оттон оскуола сэбиэтин бэрэстэбиитэлэ буоларым быһыытынан Саҥа дьыллааҕы тэрээһиҥҥэ кыттыбытым, туруорбут сыаҥкабытыгар оонньообутум.

– Сүрүн ситиһиилэргиттэн холобурдаатахха...

– 2024 сылтан саҕалаан суруналыыстыканы ылсан, “Кэскил” оҕо бэчээтин кыһатын кытта үлэлэһэбин. Ааспыт сайын буолбут “Азия оҕолоро” оонньууларыгар биһигини, эдэр кэрэспэдьиэннэри, бэлэмнээбиттэрэ. Бу киэҥ далааһыннаах тэрээһиҥҥэ кыттыбыппынан киэн туттабын. Манна бэйэбинэн кыттыым, барытын илэ харахпынан көрүүм умнуллубат түгэннэри бэлэхтээбитэ. Оскуола үөрэнээччилэрин ассамблеятын, “Юные якутяне” ассамблея чилиэнэ этим. Дьокутаат хамсааһынын, ассамблея үлэтин курдук тиэмэлэр миэхэ сонун буоланнар, элбэх уопуту ылбытым, инньэ гынан өйбөр-сүрэхпэр дириҥник хатаммыта. Суруналыыстыканы, сырдатыы үлэтин ааспыт сылга күүскэ ылсыбытым. Быйыл үлэм аҕыйаата эрээри, ыҥырдахтарына хайаан да барабын, буолар тэрээһиннэри сырдатабын, видео-роликтары таҥабын. Ааспыт сыл от ыйыгар биһигини, эдэр кэрэспэдьиэннэри, Москваҕа босхо илдьэ сылдьыбыттара. Онно эмиэ суруналыыс быһыытынан сырдатар үлэҕэ уһуйуллубуппут, бу интэриэһинэй эйгэҕэ элбэх уопуту ылбыппыт.

– Оскуолаҥ таһынан иллэҥ кэмҥэр туох дьарыктааххын?

– Эппитим курдук, суруналыыстыкаҕа холонобун. Ону таһынан иллэҥ кэммэр гитараҕа оонньуурбун сөбүлүүбүн. Маны сэргэ кылааспыт оҕолоро буолан волейболунан дьарыктанабыт. Уопсайынан, элбэх араас дьарыктаахпын, барытыгар, кыралаан да буоллар, холонорбун сөбүлүүбүн. Ол эрээри быйыл ОГЭ-лаах буоламмын, иллэҥ кэмим үксүн бэлэмнэниигэ барар.

– ОГЭ-ны таарыйбычча... Төһө долгуйаҕын?

– Кырдьыгынан эттэххэ, олус долгуйабын. Бу инники олохпор сабыдыаллыыр бастакы олус эппиэтинэстээх судаарыстыбаннай эксээмэним буолар. Ол эрээри, биир өттүнэн, биир кэм биири саныы-саныы долгуйа сылдьары олох сөбүлээбэппин. Билиҥҥибэр уонна кэлэр кэммэр туһаайан уурар сырабынан, дьулуурбунан барыта табыллыа диэн итэҕэйэбин.

– Оскуола кэннэ ханнык үөрэххэ туттарсар былааннааххын?

– 9-с кылаас кэннэ Дьокуускайдааҕы педагогическай колледжка үөрэнэ киириэхпин баҕарабын. Алын кылаас учууталын идэтин талбытым, ону таһынан иккис идэ быһыытынан суруналыыстыкаҕа эмиэ үөрэниэхпин баҕарабын. Тоҕо диэтэххэ бу эйгэни олус сөбүлээтим, олох “миэнэ” диэн санаа үөскээтэ.

– Бэйэҥ саастыылаахтаргар баҕа санааҥ?

– ОГЭ-ттан эҥин олус долгуйумаҥ. Сүрүнэ, бэйэҕэ эрэниэххэ, үчүгэйгэ, барыта этэҥҥэ табылларыгар итэҕэйиэххэ наада. Биир сиргэ олорбокко, иннигит хоту дьулуһан иһиҥ. Билигин тугу дьарыгырарбыт инники олохпутугар көмөлөөх буолуоҕун умнумуохха. Биһиэхэ бэриллэр киэҥ кыаҕы толору туһанан, элбэххэ бэйэ кыаҕын холонон иһиэххэ.

– Саша, кэпсэппиккэр махтал буоллун, эксээмэннэргин ситиһиилээхтик туттаран, сөбүлээбит үөрэххэр туттарсан киирэргэр баҕарабын!

Хаартыскалар: Дьоруой тус архыыбыттан