“Бэл, кутуйах хороонноох” диэбиккэ дылы...
Хас биирдии киһи бэйэтэ бас билэр муннуктаах, ол аата олорор дьиэлээх-уоттаах буолуон баҕарара ханна барыай. Онуоха ханнык кэм турарыттан тутулуга суох атыылаһыахтаах дьиэтин (кыбартыыратын) төлөбүрүн тута уу харчынан ууран биэрэр үптээх дьон лаппа аҕыйах. Онон төһө да “хабалаҕа киирдибит” диэн муҥ ытаатарбыт, ипотека баар буолан, дьиэлэнэн эрдэхпит.
Онон, кимиэхэ эмэ наада буолуо диэн, күн бүгүн ханнык чэпчэтиилээх ипотекалар баалларын, усулуобуйаларыгар туох уларыйыы киирбитин ундаардыаҕыҥ. Кыра бырыһыаннаахтан саҕалыахха.
1. Уһук Илиҥҥи ипотека (Дальневосточнай ипотека)
- Сыллааҕы ыстаапка – 2% (страховкалаппатахха, 3 %)
- Бастакы төлөбүрэ – 20 %-тан үөһэ
- Муҥутаан уһаабыта 20 сыл устата төлөһүөххэ сөп
- Кирэдьиит кээмэйэ – 6 мөл. солк. Дьиэ иэнэ 60 кв. м киэҥ буоллаҕына, 9 мөл. солк. да буолуон сөп.
Быйылгыттан саҕалаан, Уһук Илин ипотекатынан эрдэ тутуллубут дьиэни (вторичка) эмиэ ылыахха сөп буолла. Ол эрээри ол туһааннаах нэһилиэнньэлээх пууҥҥа саҥа тутуу ыытыллыбатын тэҥэ буоллаҕына, көҥүллэнэр эбит. Олор испииһэктэрин Дом.РФ саайтыттан булуохха сөп.
Туох уларыйда?
2025 сыл ахсынньытыттан 3-с уонна онтон кэлэр оҕолоро төрөөбүт элбэх оҕолоох ыаллар, кэргэнниилэр, төһө саастаахтарыттан тутулуга суох, бу ипотеканы ылыахтарын сөп буолла.
РБК суруйарынан, бу көрүҥ ипотекаҕа кэнэҕэһин рефинансирование оҥоһуллубат. Кирэдьиит ыларга РФ ханнык баҕарар эрэгийиэнигэр баар хамсаабат хапытаалы солуок быһыытынан туһаныахха сөп.
Ким туһаныан сөбө:
Уһук Илиҥҥэ олохсуйар эдэр ыаллар, “Уһук Илин гектаара” бырагырааманан сир ылбыттар, туһааннаах федеральнай уокурук 11 эрэгиийиэнигэр, ол иһигэр Саха сиригэр, көһөн кэлэр, учууталлар, эмчиттэр, СВО кыттыылаахтара, оборуона-бырамыысыланнас холбоһугун үлэһиттэрэ.
2. Тыа сирин ипотеката
- Сыллааҕы ыстаапката – 3 %
- Бастакы төлөбүрэ 30,01% уонна онтон үрдүк.
- Бэриллэр иэс муҥутаан улааппыта – 6 мөл. солк.
- Төлөһөр болдьох уһаабыта – 25 сылга диэри.
- Туһааннаах бырагыраама чааһынай дьиэни атыылаһарга эбэтэр туттарга, ону таһынан 5 этээстэн үрдүгэ суох дьиэҕэ кыбартыыраны атыылаһарга барсар.
- Атыылаһыллар, тутуллар хамсаабат хапытаал тыа нэһилиэгэр эбэтэр тыа сирин агломерациятыгар баар буолуохтаах.
Ким туһаныан сөбө: АПК үлэһиттэрэ, РФ ТХМ, Балык булдун федеральнай ааҕыныстыбатын уонна бэтэринээринэй уонна фитосанитарнай кэтээн көрөр федеральнай сулууспа биэдэмэстибэннэй тэрилтэлэрин үлэһиттэрэ, нэһилиэктэр уонна тыа сирин агломерацияларын олохтоох бэйэни салайыныы уорганын үлэһиттэрэ, МО социальнай үлэһиттэрэ, АПК эйгэтин урбаанньыттара, СВО кыттыылаахтара, кинилэр ойохторо, өскөтүн иккистээн эргэ барбатах/ ойох ылбатах түгэннэригэр, СВО кыттыылааҕын огдооболоро.
Тыа сирин ипотеката “Тыа территорияларын кэлимник сайдыыта” бырагыраама чэрчитинэн үлэлиир.
3. Ыал ипотеката (Семейная ипотека)
Сыллааҕы ыстаапката – 6 %-ҥа диэри;
Бастакы төлөбүр – дьиэ сыанатын 20 бырыһыаныттан кыра буолуо суохтаах.
Бэриллэр иэс муҥутаан үрдээбит кээмэйэ Саха сиригэр – 6 мөл. солк. диэри. Холобур, Москуба, Санкт-Петербург куораттарга – 12 мөл. солк,
Усулуобуйата:
- Дьиэ кэргэн дохуота чэпчэтиилээх ипотека кирэдьиитин ыларга эппиэттэспэт түгэнигэр, үһүс киһини созаемщик быһыытынынан кытыарыахха сөп.
- Ыал ипотеката эрдэ тутуллубут дьиэни (вторичканы) ыларга эмиэ барсар. Ол эрээри дьиэ 20 сылтан бэттэх кэмҥэ үлэҕэ киирбит (тутуллубут) буолуохтаах.
- Биир “ноолоох”: Элбэх кыбартыыралаах иккиттэн элбэҕэ суох олорор дьиэ тутулла турар Арассыыйа куораттарыгар эрэ ылыахха сөп. Ол аата, Дьокуускайга, Нерюнгрига бу бырагырааманан дьиэ ылар кыаллыбат. Оттон Ньурбаҕа уонна Мииринэйгэ кыаллар. Быһата, ханнык нэһилиэнньэлээх пууннарга, куораттарга ылыахха сөбүн Дом.РФ саайка киирэн көрүөххэ син.
- Дьиэни атыылааччы уонна атыылаһааччы аймахтыы, биир дьиэ кэргэн чилиэннэрэ, биисинэскэ партнердуу дьон буолуо суохтаахтара тоһоҕолоон бэлиэтэммит.
Ким туһаныан сөбө:
Сокуоннай саастарын туола илик, икки уонна онтон элбэх оҕолоох эбэтэр сэттэтин туола илик, алтатыгар сылдьар биир оҕолоох ыаллар.
Инбэлиит оҕолоох ыаллар;
* Оҕо сааһа кирэдьиит дуогабарын түһэрсэр кэмҥэ быһаарар оруоллаах. Оҕолор уонна төрөппүттэр регистрацияламмыт аадырыстара биир буолуохтаахэ
4. IT-ипотеката
Сыллааҕыта 6 % ыстаапкалаах IT-ипотека да салгыы үлэлиир. Бу маннык ипотека кирэдьиитин информационнай технология эйгэтигэр үлэлиир уонна РФ Сыыппара министиэристибэтин анал аккредитациятын ааспыт уонна нолуокка чэпчэтиинэн туһанар тэрилтэ исписэлиистэрэ эрэ туһаныахтарын сөп. Үлэлиир хампаанньаҥ ити киритиэрийгэ эппиэттэһэрин, эппиэттэспэтин Госуслуги порталыгар бэрэбиэркэлиэххэ сөбө этиллэр.
Онно эппиэттэһэр IT-хампаанньалар испииһэктэрэ бу дьыл ыам ыйын бүтүүтэ саҥардыллыахтаах эбит.
Усулуобуйата:
*Сыллааҕы бырыһыан ыстаапката – 6 % диэри. Иэстиир баан субсидия көрдөҕүнэ, ити бырыһыан түһүөн сөбө суруллар
*Бастакы төлөбүрэ – 20 % үөһэ
*Саҥа тутуллар дьиэттэн эрэ кыбартыыра ыларга бэриллэр
*Уһаабыта 30 сыл устата төлөһүөххэ сөп.
*Кирэдьиит 22 – 50 саастаахтарга бэриллэр.
*IT хампаанньаҕа үлэлээбит ыстаас 3 ыйтан кылгаһа суох буолуохтаах. Ыстаапкатын бырыһыана уларыйбатын туһугар ипотека дуогабарын түһэрсибит күнүттэн 5 сылтан итэҕэһэ суох үлэлиэхтээх. Кэмиттэн-кэмигэр ол үлэҕиттэн тохтообокко үлэлии сылдьаргын кэрэһилиир докумуону (үлэ киниискэтин) көрдөрүү ирдэнэр.
Ким туһаныан сөбө:
Аккредитациялаах IT-хампаанньа туох үөрэхтээх, дуоһунастаах үлэһитэ буолара онно суолатата суох. Ол курдук, программист эрэ буолбакка, дизайнер, буҕаалтыр, маркетолог курдук хампаанньа атын исписэлиистэрэ эмиэ киирсиэхтэрин сөп. Арай, тоҕо эрэ ыйдааҕы хамнастарын кээмэйигэр болҕомто ууруллубут. Ол курдук, ол ирдэнэр кээмэй араастаһар: 90 тыһ. – 150 тыһ. солк. иһинэн халбаҥныыр. Холобур, Саха сирин оннук тэрилтэтин үлэһитин ыйдааҕы хамнаһа 90 тыһ. солк. кырата суох буолуохтаах.
Бу бырагыраамаанан Москуба уонна Санкт-Петербург куораттартан ураты ханнык баҕарар куоракка, нэһилиэнньэлээх пууҥҥа, эрэгийиэҥҥэ кыбартыыра ылыахха сөп.
Сонуннар
Ордук ааҕаллар
