Байыас чугас дьонугар төлөбүр

Анал байыаннай дьайыыга баран суорума суолламмыт байыастарга судаарыстыба өттүттэн оҥоһуллар көмө быйыл, 2025 сылга, хайдаҕын, кимиэхэ ананарын билиһиннэриэхпит.

СВО кыттыылааҕа диэн кимий?

Төлөбүр туһунан кэпсиэх иннинэ, сокуон анал байыаннай дьайыы кыттыылааҕар кимнээҕи киллэрэрин быһаарыахпыт.

Бу – Украина сиригэр-уотугар, ДНР, ЛНР, Запорожье уонна Херсон уобаластарыгар, судаарыстыбаннай кыраныыссаҕа эбэтэр РФ кыраныыссата СВО буола турар сириттэн чугас, онно бойобуой дьайыыга кыттыыны ылбыт дьон киирэллэр. Маны таһынан 11.05.2014 сылтан бойобуой дьайыыларга кыттыбыттар эмиэ хапсаллар.

Байыас өллөҕүнэ, төлөбүр кимиэхэ оҥоһулларый?

СВО кыттыылааҕа суорума суолланнаҕына, материальнай көмөнү кини дьиэ кэргэнин чилиэннэригэр оҥороллор. 27.05.1998 с. ылыллыбыт  «Байыаннай сулууспалаах статуһа» 76 №-дээх ФЗ 2 ыст. дьиэ кэргэн чилиэнинэн билиниллэллэр:

• саахсаламмыт кэргэнэ;

• төрөппүттэрэ;

• сокуоннай саастарын ситэ илик оҕолоро;

• 18 саастарыттан үөһэлэр, 18-гар диэри саастаах инбэлииттэр;

• 23 саастарыгар диэри күнүскү үөрэххэ үөрэнэр устудьуоннар;

• Байыаннай сулууспалаах/доброволец иитиитигэр сылдьыбыт дьон.

Сорох төлөбүрдэр саастарын сиппит оҕолорго эмиэ оҥоһуллаллар.

Компенсацияҕа бииргэ төрөөбүттэрэ, ииппит дьоно, сорох түгэҥҥэ өссө эбэлэр, эһэлэр эмиэ хабыллаллар.  

Саахсата суох олорбуттарга төлөбүр

Гражданскай ойохторугар, эрдэригэр судаарыстыбаттан харчынан көмө билиҥҥитэ оҥоһуллубат. Эр-ойох буолуу анал регистрациялара суох буолан.

Ол эрэн Госдуумаҕа «О внесении изменений в Федеральный закон "О введении в действие части третьей Гражданского кодекса Российской Федерации» диэн 539969-8 №-дээх сокуон барыла көрүллүүгэ сытар. Маныаха гражданскай ойохторго сыһыаны уонна социальнай, атын да чэпчэтиилэри бу сокуон барылыгар сөп түбэһиннэрэн ыларга диэн ис хоһоонноох. 

Онон, СВО кыттыылааҕа өлөр эбэтэр сураҕа суох сүтэр түбэлтэтигэр, кини гражданскай ойоҕо (эрэ) суут нөҥүө кинилэр бииргэ олорбуттарын чопчулуон сөп. Маныаха сокуон бары гражданскай ойохторго, огдооболорго туттуллар, сокуон барыла ылыллыбытын да кэннэ.

Чугас дьонугар төлөбүр

Байыас бойобуой дьайыыларга сылдьан эбэтэр сыл устата СВО-ҕа ылбыт эчэйиититтэн эбэтэр онтон ыалдьан өлбүт буоллаҕына, дьиэ кэргэҥҥэ харчынан төлөбүр оҥоһуллар. Онуоха мобилизациянан уонна баҕа өттүнэн барыыта эбэтэр байыаннай сулууспалааҕа улахан суолталаах буолбатах:

• биир кэмнээх (разовай);

• ыйдааҕы (түҥэтиллэр).

Болҕойуҥ! Өскөтүн байыаннай сулууспалаах анал статустаах (бойобуой дьайыы бэтэрээнэ, инбэлиит), мэтээлинэн эбэтэр уордьанынан наҕараадаламмыт (холобур, «Ийэ дойдутун иннигэр өҥөлөөх» мэтээл) түгэнигэр, дьиэ кэргэн эбии компенсацияҕа суоттанар.

Биир кэмнээх төлөбүр

Байыаннай сулууспалаах дьиэ кэргэнин чилиэннэрэ маннык булгуччулаах биир кэмнээх төлөбүрү ылар бырааптаахтар:

Быраабыла быһыытынан, харчынан төлөбүр чугас дьонноругар, аймахтарыгар биир тэҥник үллэһиллэр.

Страховой төлөбүрдэр

Байыаннай сулууспалаах олоҕо уонна доруобуйата булгуччулаах судаарыстыбаннай страховкаҕа киирэр.

2024 сылга төлөбүр суумата 3 272 657 солк. 39 харчы этэ (52-ФЗ №-дээх сокуон 5 ыст. 2 п.).

Баҕа өттүнэн барбыттар аймахтарыгар 3 131 729,56 солк. бэриллэр (РФ Бэрэсидьиэнин 03.08.2023 сыллаах 582 №-дээх ыйааҕа).

Бу суумалар сыллааҕы индексацияны ааһаллар. Индексация туһунан быһаарыыны РФ Бырабыыталыстыбата ылар.

Страховканы «Страховое общество газовой промышленности» АО (АО «СОГАЗ») оҥорор.

52-ФЗ №-дээх сокуон 2 ыст. 3 п. ыйылларынан, ким төлөбүрү ылара:

• гражданин өлбүт күнүгэр сокуонунан регистрациялаах кэргэнэ;

• төрөппүттэрэ (ииппит дьоно);

• оҕолоро: сокуоннай саастарын ситэ иликтэр; оҕо сылдьан инбэлииттэр, 18 саастарын ааспыттар; күнүскү үөрэххэ үөрэнэр 23 саастарын туола илик устудьуон оҕолор;

• өлбүт гражданины сокуоннай сааһын туолуор диэри 5 сыл ииппит, көрбүт-харайбыт дьон, суутунан бигэргэнэр.

• Эһэтэ, эбэтэ (төрөппүтэ суоҕар 3 сылтан итэҕэһэ суох ииппит буоллахтарына);

• Кииринньэҥ аҕа/ийэ (биэс сылтан итэҕэһэ суох ииппит буоллахтарына).

Болҕойуҥ! Страховой төлөбүр оҥоһуллар дьоҥҥо биир тэҥ сууманан түҥэтиллэр.

Биир кэмнээх төлөбүрү оҥотторуу

Ирдэнэр докумуоннары киллэрэн туран, төлөбүр биэрии бэрээдэгэ маннык регламеннаах:

• Байыаннай сулууспалаахтарга – РФ Бырабыыталыстыбатын 29.07.1998 с.  855 №-дээх уурааҕынан;

• Баҕа өттүнэн барбыттарга – РФ Бырабыыталыстыбатын 24.11.2023 с. 1987 №-дээх уурааҕынан.

Страховой сууманы төлүүр туһунан сайабылыанньаны хас биирдии ылааччы туспа оҥотторор. Сокуоннай саастарын ситэ илик оҕолор уонна иитимньитэ кэргэнниилэртэн биирин сайабылыанньатыгар киирэллэр.

Докумуону биэриэххит иннинэ Оборона министиэристибэтин бирикээһин билсиҥ. Онно төлөбүр ылар сайабылыанньа уонна ыспыраапкалар бигэргэммит пуормалара баар:

• РФ Оборонаҕа миниистирин 08.12.2022 с. 755 №-дээх бирикээһэ – байыаннай сулууспалаахтарга;

• РФ Оборонаҕа миниистирин 08.01.2024с. 5 №-дээх бирикээһэ – баҕа өттүнэн барбыттарга.

СВО-ҕа өлбүт байыаска төлөбүр болдьоҕо страховщик докумуону туппута 15 күнүн иһинэн, төлөбүр туһунан быһаарыыны сөптөөхтүк ылыммытын кэннэ, оҥоһуллар. Оттон төлөбүр страховщиктан тутулуктанан хойутаатаҕына, кини бэйэтин үбүттэн хас хойутаппыт күнүн аайы 1 % страховой сууманы төлүүр (52 №-дээх сокуон 11 ыст. 4 п.).

Өлбүттээххэ биир кэмнээх төлөбүр

Өссө биир төлөбүр өлбүт байыас чугас дьонугар 07.11.2011 с. 306-ФЗ №-дээх сокуон 3 ыст. 8 п. көрүллэр.

Бу төлөбүр кээмэйэ 2024 сылга 4 908 986 солк. этэ, үөһэ этэн аһарбыппыт курдук, индексацияланар. Харчы маннык түгэҥҥэ төлөнөр :

• Байыаннай сулууспалаах байыаннай эбээһинэһигэр киирэн баран суорума суолланнаҕына;

• Байыаннай эбээһинэһин толоро сылдьан эчэйииттэн өллөҕүнэ (бааһырыы, эчэйии, контузия) эбэтэр байыаннай эбээһинэһин толоро сылдьан ыарыйдаҕына, байыаннай сулууспатыттан бүтэн баран 1 сыл иһигэр.

Харчы тэҥинэн үллэһиллэр:

• Кэргэнэ өлбүт күнүгэр (сураҕа суох сүппүтүнэн ааҕылыннаҕына эбэтэр өлбүтэ билиннэҕинэ) байыаннай сулууспалааҕы кытта сокуоннай эр-ойох туһунан регистрациялаах буоллахтарына;

• Оҕолор икки ардыларыгар (сокуоннай саастарын ситэ иликтэр; 18 саастарын ааспыттар, оҕо эрдэхтэриттэн инбэлиит; 23 саастарыгар диэри, күнүскү үөрэххэ үөрэнэр устудьуоннарга);

• өлбүт байыаһы сокуоннай сааһын туолуор диэри 5 сыл ииппит, көрбүт-харайбыт дьон,  суутунан бигэргэнэр.

Биир кэмнээх босуобуйа байыаннай чаас хамандыырынан эбэтэр военкоматынан оҥоһуллар. Төлөбүр оҥорорго байыаннай комиссариат ирдэнэр докумуоннары бэлэмниир уонна страховой хампаанньаҕа ыытар («СОГАЗ» АУо).

Бэрэсидьиэн төлөбүрэ

Бу төлөбүр “президентскэй” диэн ааттанар, тоҕо диэтэххэ анал байыаннай дьайыы кыттыылааҕын дьиэ кэргэнэ компенсацияны судаарыстыба баһылыгын дьаһалыгар олоҕуран ылар (РФ Бэрэсидьиэнин Ыйааҕынан).

Бары категорияларга төлөбүр кээмэйэ биир – 5 000 000 солк. Оттон, байыаннай сулууспалаах/доброволец бааһырыы иһин компенсация ылбыт буоллаҕына (3 мөл. солк.), онтуттан өллөҕүнэ, чугас дьонугар бу суума сорҕото төлөнөр – 2 000 000 солк.

Ыйыллыбыт суума дьиэ кэргэн чилиэннэригэр тэҥинэн төлөнөр. Дьиэ кэргэн чилиэнигэр 306-ФЗ №-дээх сокуон 3 ыст. 11 п. ыйыллыбыт сирэйдэр (үөһэ суруйан турабыт).

Урут үөһэ ааттаммыт аймахтар суох түгэннэригэр, убайдарыгар уонна эдьиийдэригэр тэҥҥэ түҥэтиллэрэ. 2024 сыл муус устар 8 күнүттэн бастакынан саастарын ситэ илик оҕолоругар, оттон кинилэр суох буоллахтарына – бырааттарыгар уонна эдьиийдэригэр төлөнөр  (РФ Бэрэсидьиэнин 08.04.2024 с. 245 №-дээх Ыйааҕынан).

Сорох түгэҥҥэ төлөбүрү өлбүт байыас иитимньитигэр сылдьааччылар ылыахтарын сөп (РФ Бэрэсидьиэнин 05.03.2022 с. 98 №-дээх Ыйааҕын көр). Маны суукка бигэргэтэҕит.

Бэрэсидьиэн төлөбүрүн оҥотторуу

Төлөбүр харчытын ыларга аймахтара анал байыаннай дьайыыга сулууспаны барбыт байыаннай чаас хамандыырыгар (сэриилэһэ сылдьан өлбүт буоллаҕына), эбэтэр военкомакка (байыас сулууспатын кэннэ өлбүт буоллаҕына) тиийэҕит.

Байыаннай сулууспалаах хамнаһа

СВО кыттыылааҕын аймахтара кини харчытын ылар бырааптаахтар: хамнаһын, байыас тыыннаах эрдэҕинэ ылбакка хаалбыт буоллаҕына (306-ФЗ №-дээх сокуон 2 ыст. 31.1 уонна 31.2 п.п.).

Төлөбүр СВО кыттыылааҕын кэргэнигэр ананар. Өлбүт киһи сокуонунан кэргэнин кытта регистрацията суох буоллаҕына, төлөбүрү кинини кытта бииргэ олорбут улахан оҕолоро ылаллар, эбэтэр сокуоннай саастарын ситэ илик оҕолор сокуонунан бэрэстэбиитэллэрэ (опекуннар, попечителлэр, иитэ ылааччылар). Оттон өлбүт байыас кэргэнэ, оҕото суох буоллаҕына, хамнаһын төрөппүттэригэр төлүүллэр.

spmag.ru сайтан тылбаастанна

Хаартыска: strahovkaed.com