Баай историялаах Лэкээ ыскааба

вКонтакте  олорон, олус интэриэһинэй иһитиннэриигэ, чопчута, экспонат хаартыскатыгар түбэстим. Василий Гуляев ааспыт нэдиэлэҕэ аймахтарын кытта Чөркөөх уонна Чурапчы түмэллэригэр сылдьан кэлбитин, бу мусуойдар баай экспозицияларыттан олус сөхпүтүн-махтайбытын, сэргээбитин үллэстибит. Сорох эспонаттарын хаартыскаҕа түһэрэн укпут.

Олор истэригэр аатырбыт мас ууһа Иннокентий Петрович Большаков-Лэкээ 1919 сыллаахха бөҕө-таҕа, үйэлээх гына оҥорбут иһит уурар ыскааба баар эбит. Ордук биһирээбитим диэн, бу оҥоһук өссө биир бэлиэ өрүтэ – “олоҕун устуоруйата” олус интэриэһинэйэ уонна бу ааспыт сыллар усталарыгар умнуллары билбэккэ тиийэн кэлбитэ. Мантан да салгыы кэпсии, иһитиннэрэ туруо турдаҕа.

Ол курдук, ыскаабы билиһиннэрэр суруктан сирдэтэр буоллахха, Иннокентий Большаков баай Вонифатий Харламьевич-Балапаат кыра уола Терентий Слепцов сакааһынан оҥорбут. Терентий Вонифатьевич оҥотторбут ыскаабыттан олус диэн астыммыт, үөрбүт. Уус көмүс көлөһүнүн төлөбүрүгэр диэн биир ыанньык ынаҕы биэрбитин таһынан, өссө биир буут (16 кг) ынах арыытын ууран биэрбит...

Кулаактааһын саҕана кыахтаах дьон баайын-дуолун былдьаан уопсай бас билиигэ биэрэр дьаһал баара. Ол сиэринэн, Терентий Слепцов баайа-дуола эмиэ тутуллан буоллаҕа, бу иһит уурар ыскааба Таатта оройуоннааҕы исполкомун дьаһалыгар киирбит. Ону 1931 сыллаахха учаастактааҕы балыыһа кылаабынай бырааһа Г.М. Кокшарскай туруорсуутунан Чөркөөх балыыһатыгар эми-тому уурарга анаан биэрэллэр. Ыскаап балыыһаҕа балай эмэ өр сулууспалаабыт.  

Дьэ, онтон 1984 сыл от ыйын 5 күнүгэр Чөркөөх учаастактааҕы балыыһатын кылаабынай бырааһа Н.Т. Николаев 668 нүөмэрдээх аахтаны толорон туран, ыскаабы Чөркөөх мусуойугар туттарар.

Күн бүгүн ол ыскаап түмэл биир киэн туттар экспоната, олорон ааспыт историябыт биир бэлиэ кэрэһитэ буолан, көрөөччү ураты болҕомтотун ыла, кэрэхсэнэ турар.

P/S: Ыскаап аллараа долбууругар “Иннокентий Большаков 1919 г. 19 числа” диэн суруктаах, дьааһыктарын анныгар уус мээрэй оҥорбут чертеһа баар үһү. Лэкээ уус каллиграфическай буочардааҕын, үөрэхтээх, суруксут буоларын ити суруга кэрэһилиирин Ем. Ярославскай аатынан мусуой саайтыгар көрөбүт. Сиһилии бу сигэни баттаан, Чөркөөх түмэлин экскурсовода О.В. Жергутова суруйуутун ааҕыаххытын, былыргы хаартыскалары көрүөххүтүн сөп:

https://yakutmuseum.ru/stati/lekee-yskaaba/