Автовокзал көһөрүллүө дуо?

Маастар-былаан оҥоһуллар

Ааспыт ыйга Дьокуускай куорат тутаах оройуоннарын – 11-с кыбартаалы уонна автовокзалы сайыннарыыга стратегическай сиэссийэ ыытыллан турар. Манна иһитиннэрбиттэринэн, бүгүҥҥү күн туругунан муниципальнай сакаас быһыытынан 11-с кыбартаалы реновациялааһыҥҥа көхтөөх үлэ барар. Бу көҕүлээһин чэрчитинэн 16,5 гектардаах сиргэ анаан маастар-былаан оҥоһуллар. Бу зона ЯПАК үлэлиир сирин, ону тэҥэ 16 олорор дьиэни хабар. Сиэссийэ кэмигэр Дьокуускай Олохтоох дьаһалтатын Куораты тутууга уонна архитектураҕа департаменын салайааччыта Иван Гуляев бырайыак биир сүрүн соругунан хаарбах туруктаах олорор дьиэ пуондатын реанимациялааһын уонна оройуон инфраструктуратын тупсарыы буоларын  тоһоҕолоон эппитэ. Маннык араас эксперт кыттыылаах стратегическай сессиялары ыытыы хамаанда тэхиньиичэскэй маастар-былааны эрэ оҥорбокко, чахчы көдьүүстээх быһаарыыны ылынарыгар туһуланар.

Санатар буоллахха, бу кыбартаалы тупсарыы маастар-былаанын оҥоруу «Снега» архитектура бюрота (сал. С.А. Андросов) кыттыылаах сыл саҥата саҕаламмыта. Хамаанда бу бырайыагы сыл бүтүүтэ түмүктүүр былааннаах.

Автовокзалы көһөрүү боппуруоһа үөрэтиллэр

Күн бүгүн куорат иһинээҕи тырааныспар сырыытыгар сүҥкэн суолталаах уларытыы – автовокзалы көһөрүү – боппуруоһа көрүллэр. Бу далааһыннаах үлэ эмиэ 11-с кыбартаалы тупсарыы маастар-былаанын иитинэн ыытыллыахтаах. Өссө эрдэ Дьокуускай куорат баһылыга Евгений Григорьев «Россия 24» телеханаал быһа эпииригэр оптуобус сырыытын тупсарыы иккис түһүмэҕэр автовокзал дьиэтин куорат кииниттэн таһаарар соруктаахтарын кэпсээн турардаах. Билигин куорат кытыытынааҕы нэһилиэктэр олохтоохторун тиэйэр оптуобустар куорат киинигэр киирэн, элбэх бириэмэлэрин барыылларын, ол уматык өттүгэр ороскуоттааҕын, уулуссаларга үгүстүк массыына сырыыта харгыстанарын, тиэхиньикэ эргэрэрин этэн туран: «Куорат кытыытынааҕы оптуобустар сырыыларын түргэтэтэр былааннаахпыт», ­– диэбитэ.
Быһата, маннык дьаһаныы тутаах төрүөтүнэн куоракка тырааныспар сырыытын оптимизациялааһын уонна куорат киинигэр ноҕуруусканы аччатыы буолар диэн өйдүөххэ сөп. Ону таһынан Евгений Николаевич маннык дьаһаныыны: «Куорат кытыытынааҕы нэһилиэктэр оптуобустарын киин уулуссалартан ылыахпыт – аэропорт уонна Медкиин оройуоннарыгар тырааныспартан тырааныспарга олорсор тиһиги оҥоруохпут – оччоҕо куорат кытыытынааҕы нэһилиэктэр бырайыастара чэпчиирин уонна оптуобус ахсаана эбиллэрин ситиһиэхпит», – диэн быһаарбыта.­

Күн бүгүн Дьокуускай автовокзалын көһөрүү маннык барыйаана үөрэтэн көрүүгэ сылдьар: биирэ – куорат соҕуруу хайысхатыгар, иккиһэ – хоту өттүгэр. Ол эбэтэр бастакы – киин куорат соҕуруу өттүгэр Медкиин оройуонугар. Иккис автовокзал – Аэропорт оройуонугар «Белай Озеро» ырыынак таһынан. Оччотугар куорат киинигэр турар автовокзал суох оҥоһуллуохтаах.

Нэһилиэнньэҕэ анаан – ыйытык

Бу иннинэ маннык улахан эбийиэктэри — саҥа тииптээх автовокзаллары – бырайыактааһын холобура биһиги диэки ыытылла илик буолан, хамаанда араас исписэлиистэри кытта биир сүбэнэн үлэлииргэ, баар уопуту ырытан, чинчийэн көрөргө, нэһилиэнньэ санаатын үөрэтэргэ дьулуһарын иһитиннэрэр. Онон сиэттэрэн аҕыйах хонуктааҕыта автовокзалы көһөрүү боппуруоһугар нэһилиэнньэ санаатын үөрэтэр социальнай ыйытыгы ыытан саҕалаатылар.

Ыйытык уопсайа 15 боппуруостаах. Холобур, маннык ыйытыылар бааллар: «Куорат таһынааҕы оптуобустары үксүн туох сыаллаах туһанаҕыный?», «Ордук чаастатык ханнык нэһилиэнньэлээх пуунтан Дьокуускайга оптуобуһунан кэлэҕин, бараҕын?», «Автовокзал билигин турар сирэ эйиэхэ төһө табыгастааҕый?», «Билиҥҥи автовокзалга туох уустуктары көрсөҕүн?», «Икки автовокзалы (Хотугу уонна Соҕуруу) тэрийии идиэйэтин хайдах сыаналыыгын?». Бу ыйытыылары сэргэ хоруйдааччылар автовокзал турар сирэ уларыйар түгэнигэр туохтан дьаарханалларын, автовокзаллары тутууга туох учуоттанара хайаан да наадатын ыйан, санааларын үллэстэллэригэр, этиилэрин суруйалларыгар пууннар бааллар. Ыйытыкка ким баҕарар анал сигэнэн киирэн кыттыан сөп. 

Тэрийээччилэр ыйытыкка кыттыбыттарга «олохтоох дьон санаата бу боппуруоһу үөрэтэргэ олус улахан суолталааҕын, Дьокуускай куораппытын өссө тупсарарга, аныгылыы көрүҥнүүргэ көмөлөөх буоларын» ыйан туран махтаналлар.  

Куораппыт тупсарыгар туһуланар бырайыактарга нэһилиэнньэ эмиэ кыттыктаах буолара, хас биирдии олохтоох санаата, идиэйэтэ учуоттанара олус сөптөөх.

Иван Гуляев, Дьокуускай куорат Олохтоох дьаһалтатын Куораты тутууга уонна архитектураҕа департаменын салайааччыта:

– Билиҥҥи туругунан Дьокуускайдааҕы «Кылаабынай архитектурнай-былаанныыр тэрилтэ» МБУ муниципальнай сорудаҕынан 11-с кыбартаал территориятын сорҕотун социальнай-экономическай өттүнэн киэҥник сайыннарыы былаана оҥоһулла сылдьар.

Онно тэхиньиичэскэй сорудах быһыытынан социологическай чинчийии ирдэнэр, ол иһигэр 300-тэн итэҕэһэ суох респондент кыттыылаах социологическай ыйытык оҥоһуллуохтаах. Бүгүҥҥү туругунан бу ыйытыкка 1545 киһи кытынна. Ыйытык атырдьах ыйын 29 күнүгэр диэри ыытыллар. Бу ыйытыгы оҥоруу сүрүн соруга – автовокзалы көһөрүү боппуруоһугар олохтоох дьон этиилэрин, санааларын истии. Ыйытык түмүгүнэн маастар-былааны оҥорооччулар бырайыактыыр быһаарыылары ылыахтара, ону тэҥэ ыытыллыбыт үлэ түмүгэ отчуоттаныа.

Хаартыска: социальнай ыйытык сирэйиттэн