Атынан бөтөрөҥнөтөн иһэн, оҕунан ытыы

Ааспыт өрөбүлгэ, ыам ыйын 10 күнүгэр, АГАТУ ипподромугар ат сүүрдүүтүн сезонун арыйдылар. Тэрээһин, сэрэйиллэрин да курдук, Кыайыы 81 сылыгар ананна. Уһун кыһыны быһа күүппүт аппыт сүүрдүүтэ саҕаланыан иннинэ сүүрэн иһэр ат үрдүттэн оҕунан ытыы диэн бу иннинэ Саха сиригэр улаханнык биллибэтэх, сонун спорт көрүҥэр күрэхтэһии буолан ааста.

История бэлиэ түгэнэ

Бу – туһугар  историческай түгэн. Тоҕо диэтэххэ баара эрэ иккис төгүлүн ыытыллар көрүҥү мантан инньэ “Манчаары оонньууларыгар” киллэриэхтээхтэр эбит. Сонун көрүҥ Ат сүүрдүүтүн федерациятын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы, ат сүүрдүүтүн фаната Татьяна Ненартович дьаныарынан, дьулуурунан биһиги өрөспүүбүлүкэҕэ дьэ киирэн эрэрин бэлиэтиир тоҕоостоох.

Бу туһунан  биир идэлээхпит, сылгы диэн баран, этэргэ дылы, муннукка ытаабыт, сүүрүк сылгылары, ханнык сүүрүк ханнык быһый оҕолоро буоларыгар тиийэ ааҕа билэттиир Михаил Мордовской-Михута иһитиннэрдэ. Манна даҕатан эттэххэ, Михутаны, арааһа, утуйа да сыттаҕына ойутан туруоран сүүрүк сылгылар тустарынан ыйыттахха, “Алиса” колонкатыттан итэҕэһэ суох элбэҕи кэпсиэ эбитэ буолуо. Оттон бу көрүҥ быраабылатын бэйэбит курдук саҥа билсэр диэххэ сөп. Ол аата, чахчы да сонун күрэхтэһии.

Хаартыскаҕа: Михаил Мордовской-Михута хаҥас турар.

Быраабылатын туһунан кылгастык

Оҕунан ытар аттаах кыттааччы 90 м уһуннаах сири барар, ол сиринэн бөтөрөҥ айанынан (галоп) баран иһэн аара туруоруллубут 3 сыалы ытан ааһыахтаах. Өссө онто бириэмэлээх – 14 сөк. иһигэр буолуохтаах. Төһөнөн түргэнник ытар, бөтөрөҥнөтөн түргэнник айанныыр – эбии баал эбиллэр. Бытааннык айаннатыы иһин, төттөрүтүн, ыстараап көрүллэр. Сиэллэрэн иһэн (на рыси) ыппат көнө эбит. Тоҕо диэтэххэ ол түмүгэ син биир ааҕыллыбат. Аттаах куоталаһааччылар биирдиитэ холонон көрүү диэни ааһаллар. Ол кэннинээҕи икки бөтөрөҥнөтөн иһэн ытыы түмүгэ (бааллара) учуоттанар.

Маннык күрэххэ кыттар аттар анал бэлэмнээх, бу курдук киирсиигэ үөрүйэхтээх буолуулара ирдэнэр. Бытаартахха – бытаарар, бөтөрөҥнөттөххө бөтөрөҥнүүр гына. Ол да иһин буолуо, бу сырыыга күрэхтэһээччилэр бары биир үрүҥ дьүһүннээх, киһи эрэ таптыы көрөр Чуоҕур диэн саха боруода сылгыны мэҥэһиннилэр. Чуоҕур бу көрүҥҥэ хайыы үйэ 2024 сылтан кыттыбыт буолан, уопут бөҕө быһыылаах.

Оттон кыттааччылар бары да АГАТУ устудьуоннара диэн өйдөөтүм.

Кинилэр ортолоругар Арассыыйа таһымнаах чөмпүйэнээккэ биһиги өрөспүүбүлүкэттэн бастакынан кыттыбыт уопуттаах, любитель күрэхтэһээччилэр ортолоругар норуоттар икки ардыларынааҕы S6 нуорманы толорбут Ярослав Ненартович уонна Атынан бөтөрөҥнөтөн иһэн оҕунан ытыы федерациятын өрөспүүбүлүкэтээҕи бастакы кубогын чөмпүйүөнэ, S1 эрэсэрээттээх Евгения Новикова бааллара этиллибитэ. Уоннааҕы оҕунан ытааччылар бу сонун көрүҥҥэ кыттаары ат ыҥыырыгар саҥардыыта эрэ (2025 сыл алтынньытыттан!) олорбут ыччат. Онон ситиһиилэрэ, кыайыы кынаттаныылара да – иннилэригэр!

Күрэхтэһии түмүгэр, былырыын кыайыы өрөгөйүн хайыы үйэ билбит Евгения Новикова уопсайа 16 баалы ылан, бастакы миэстэни ылла.  Иккис миэстэни киниттэн баара эрэ 1 баалынан сабырыйтаран, Айтал Алексеев ылла. Үһүс миэстэ 10 очколаммыт Ярослав Ненартович буолла.

Охчут оҕолорбутугар эҕэрдэ эйэҕэһэ, баҕа санаа бастыҥа ананнын!