Аспытын-үөлбүтүн сатабыллаахтык хаһаанабыт

Эт

- Эти куһуоччуктарынан, балыгы биирдии-биирдии, олох сүрэҕэлдьээбэккэ, ас пленкатынан (“пищевая пленка”) суулуубут. Хаста да кичэйэн эрийэбит. Бу саамай судургу уонна киэҥник тарҕаммыт ньыма.

- Иккис ньыма. Тоҥ эти биирдии куһуоччугунан ууга уган ылабыт, оччоҕо таһа муус бүрүөҕэ кубулуйар. Сорохтор иккитэ «сөтүөлэтэллэр» эбит. Тута тоҥорон иһиллэр.

- Эт элбэх буоллаҕына, эрийэн, лэппиэскэ курдук хаптатан, пакекка эбэтэр пленкаҕа суулаан хаһааныахха сөп. Маннык гыннахха, ларьга элбэх батар. Ойутан таһааран кэтилиэт, тефтель оҥороҕут,  бэрэскилииргэ бэртээхэй.

- Тайах, таба этэ өр сытар, ол иһин түгэххэ угуллар. Бастаан сылгы этин сиибит, онтон ынах этин, таба, тайах – бүтэһик. Ону учуоттаан,  тус-туспа долбуурдарга уурабыт. Холобур, бастакы тардарга – ынах, иккискэ – тайах, үһүскэ – таба этэ буолуон сөп. Суруйан бэлиэтиир үчүгэй. Бэйэҕит абыраныаххыт. 

- Барытын биир долбуурга хаһаанар буоллаххытына, араас өҥнөөх пакеттарга арааран угуохха сөп.

- Эти мииҥҥэ уонна торуойга диэн тус-туһунан уурар ордук, аҥаардас уҥуоҕа эрэ хаалбатын диэн.

Лайфхак

Аһы-үөлү кэмчилээн сииргэ, барытын суоттаан-учуоттаан хаһаанарга биир бэртээхэй ньыма баар. Холобур, улахан балыктары маннык бырааһынньыктарга сиибит диэн суруйан уураҕыт: Дьахтар күнүгэр, Саас уонна Үлэ бырааһынньыгар,  Кыайыы күнүгэр, Ыһыахха, ким эрэ төрөөбүт күнүгэр, о.д.а. Дьоро күн элбэх, онно барытыгар хаһааскытын таһааран иһиҥ (хаартысканы көр).  

Отон

Морска диэн эрдэттэн блендердээн баран, салапааҥҥа хаптаччы ууран тоҥоробут. Морозильникка, ларьга миэстэ суох түгэнигэр, сироп оҥоробут, оччоҕо аһыйбакка турар. 

Кус, хаас, балык, сыа

- Куһу, хааһы эттээн, иһин ылан быраҕыллар, үчүгэйдик суулаан баран тоҥоруллар. 

- Эргэ балыгы эмиэ барытын эттээн, бөрүөккэ диэн туспа бэлэмнээн хаһааныллар.

- Балыгы эмиэ ыһаарылыырга, буһарарга диэн бэлэмнээн, хатырыктаан, эттээн уктахха, морозильникка элбэх батар.

- Сатабыллаах хаһаайкалар кыһыны быһа мунньуллубут убаһа сыатыгар чеснок, хара мэлии биэрэс, туус, тума кутан баран, мясорубкаҕа эрийтэрэллэр эбит. Килиэпкэ сыбаан сииргэ бэртээхэй. Аны өссө тоҥорон хаһааныахха, тоҥнуу таһааран үссэниэххэ сөп.    

- Сибиинньэ ис сыатын хобордооххо уулларан баран, бааҥкаҕа кутан сойутуллар уонна морозильникка эбэтэр балкоҥҥа ууруохха сөп. Киhи алҕас илиитин итиигэ буһардаҕына эбэтэр улахан тымныйыыга туттуллар. Бронхикка, сэбиргэхтэтиигэ (пневмонияҕа) кыра ньуосканан иһиллэр. Ыт эбэтэр барсук сыатын солбуйар.