Арыгыһыт киһи бастаан мэйиитэ хатар

Итирдэр утахтар мэйиини күүрдэллэр, уоскуппаттар, дьаатынан быһа сииллэр.  

Организм арыгыны улахан алдьатыылаах саахал буолбутун курдук ылынар. Этиловай испиир элбэх уу баар сиригэр мустар – хааҥҥа уонна нейроннаах килиэккэлэргэ. Испиир молекулалара ханнык баҕарар уоргаҥҥа өтөн киирэллэр, мэйиини күүскэ сүһүрдэллэр.

Мэйиигэ хайдах дьайарый?

• Нейроннар өлөллөр уонна мэйиигэ салгын тиийбэт буолар. Арыгыны истэххэ, эритроциттар сыстыһан хааллалар, кыра капиллярдар бүөлэнэллэр, оччоҕо нейроннарга салгын тиийбэт. Арыгы интоксикацията – мэйии хаҕыгар кислород тиийбэт буолуутугар, мэйии килиэккэлэрэ өлүүлэригэр.
• Килиэккэлэр сибээстэрэ ыһыллар. Арыгы дендриттэри алдьатар – нейроннар сарбынньахтара быстар, ол иһин килиэккэлэрэ бэйэ-бэйэлэригэр сигнал биэрэллэрэ алдьанар. Ол иһин итирик киһи тугу саҥарарын өйдөөбөт, атаҕар уйуттубат, өйдөөн хаалара, толкуйдуура мөлтүүр.
• Мэйии устунан кыччаан, хатан барар. Арыгыһаттар мэйиилэрэ буомурар. Наар арыгыны иһэр киһиэхэ мэйии сиэрэй уонна маҥан веществота кыччыырга барар. Арыгыһыт мэйиитин уопсай кээмэйэ арыгы испэт киһи киэнинээҕэр биллэ кыра буолар. Чинчийиилэр көрдөрбүттэринэн, арыгыһыт мэйиитэ хатан, толкуйдуур кыаҕа кытта кыччыыр.
• Сүһүрүү уонна аһыйыы. Арыгы мэйиини сүһүрдэр, ытытар кэриэтэ аһытар. В1 битэмиин иҥпэт буолар – мэйии информацияны өйдөөн хаалар кыаҕа сүтэр.

Киһи уйулҕатын уонна бэйэ бодотун арыгы улаханнык урусхаллыыр. Ньиэрбэ килиэккэлэрэ өлөр буоланнар, арыгыны иһэр киһи бытаан, боростуойу да өйдөөн быстыбат буолар, саҥата-иҥэтэ кытта бытаарар, сатаан толкуйдаабат, туохха да болҕомтотун уурбат буолан хаалар. Арыгыны иһэр киһи сатаан инникитин былаанныыр, бэйэтин олоҕун хонтуруоллуур кыаҕа суох. Саамай бастакынан мэйии сүүс диэкинэн баар чааһа сүһүрэр – ол иһин арыгыһыт бэйэ бодотун сатаан хонтуруолламмат, эмискэ ньиэрбинэйдээн, кыйаханан туруон сөп.

Арыгыны өр ас оҥостубут киһи уйулҕатыгар улахан кэһиллиилэнэр: “алкогольный делирий” (белая горячка), депрессия, эпилепсия, галлюциноз уонна параноид диэн ыарыыларданар.

Арыгы дьаата киһи килиэккэлэригэр икки нэдиэлэ устата сылдьар. Биир күн арыгылааһын кэнниттэн организм бэйэтэ чөлүгэр түһэригэр 23 күн наада. Сотору-сотору, нэдиэлэҕэ биирдэ да иһэр буоллаххытына, мэйиигит наар арыгыттан сүһүрэ сылдьар.

"Бытовой арыгылааһын", бээтинсэ аайы амсайыы, бырааһынньыктарга “тэп” гыныы – уопсастыбаҕа маны барытын нуорма курдук саныыр үөрүйэх баар. Ол эрэн бу өлөр өлүү суолугар үктэнии бастакы хардыыта.

Бастаан иһэр киһи ону-маны өйдөөн хаалара мөлтөөбүтүн билбэккэ да хаалар, онтон настырыанньата түһэрин-тахсарын сатаан хонтуруолламмат буолар. Ол кэмҥэ мэйии нейроннара номнуо өлөн бараллар, мэйии хатан, кыччаан саҕалыыр. Уонна бу кэннэ мэйии төттөрү улааппат, килиэккэлэрэ хаттаан хаһан да тиллибэттэр.

Арыгы олоҕу киэркэппэт, кини ыраас толкуйу, киһи тус бэйэтин бастаан уоран, онтон күүскэ быһа сиир. Мэйиини чэгиэн турукка сырытыннарар биир эрэ ньыма баар – арыгыттан оллоччу аккаастаныы.