Арбуһу хайдах талабыт? Арбузтан тугу астыыбыт?

Арбуз сезона саҕаланна, сыаната лаппа чэпчээтэ, атыылыыр сир да үксээтэ. Ол эрэн быыллаах суол кырыытыгар туран эрэ туох да бэрэбиэркэтэ, көҥүлэ суох атыыланар фруктаттан сэрэхэдийиэх тустаахпыт. Ордук өлүүскэлэргэ хайыта быһыллыбыт дыня, арбуз сэрэхтээхтэр.

Арбуһу хайдах талабыт?

• Атыыга сытартан саамай улаханы уонна саамай кыратын буолбакка, орто кээмэйдээҕин талыҥ.
• Үчүгэй хаачыстыбалаах арбуз бүтүн, ыраас, кытаанах буолуохтаах. 
• Килэбэчийэн көстүбэт.
• Сурааһыннара чуолкайдар.
• Сиргэ сыппыт миэстэтэ бээтинэ буолан көстөр.

Тоҥсуйан уонна иһиллээн көрөбүт: 

• Ньиргиэрдээх тыастаах аһара буспут; 
• Ньиргиэрэ суох кураанах тыас сиикэй соҕус;
• Бүтэҥи уонна тоҥсуур кэннэ дырылыыр (вибрация) курдук баар буоллаҕына үчүгэй, сиппит арбуз.

Арбуз хаҕыттан барыанньа

Сайын арбуһу элбэхтик сиибит. Хаҕын бөххө бырахпакка, бэртээхэй барыанньа астыахха сөп.

Кыһыҥҥыга хаһаанарга

Биһиэхэ наада: 600 г ыраастаммыт арбуз хаҕа, 800 мл уу, 2 ыстакаан саахар.

Арбуһу от күөх халыҥ хаҕыттан ыраастыыбыт, барыанньаҕа маҥана эрэ барсар. Онтон кубиктыы кырбыыбыт. Сироппутун бэлэмниибит – ууну, саахары бииргэ оргутабыт.

Арбузпут хаҕын сироппутугар кутабыт. Оргуйбутун кэннэ өссө 15 мүнүүтэ буһара түһэбит. Бастакы буһарыыбыт кэннэ арбузпут хаҕа дьэҥкир буола охсор.

Барыанньабытын буспут иһитигэр ыга хаппахтаан, 12 чаас туруорабыт. Бу сироп арбуз хаҕыгар иҥэрин туһугар оҥоһуллар. Иккис буһарыыбытыгар эмиэ 15 мүнүүтэ устата тэптэрэбит. Онтон эмиэ күн аҥаара туруора түһэн баран, үһүстээн буһарабыт. 

Стерилизацияламмыт бааҥкаларга кутабыт, оргутуллубут, сойбут хаппахтарынан ыга хаппахтаан кэбиһэбит. Кыһын устата дьикти минньигэс амтаннаах, сайыҥҥы күнү санатар көмүс өҥнөөх барыанньаны амсайабыт.

Тута сииргэ

Арбуз хаҕын от күөҕүттэн ыраастаан бытархай гына кырбыыбыт. Кубиктыы эбэтэр соломолуу кырбыахха сөп. Кырбаммыт арбузпутун саахардыыбыт уонна билиитэҕэ ууран сымныар диэри кыра уокка тэптэрэбит.

Сымныар диэри буһарабыт, хаппахтаан сойута түһэбит. Тута остуолга ууран чэйдииргэ астык барыанньа буолан тахсар. Дыня, кабачок, ананас барыанньатыгар майгынныыр.

Манна апельсин, лимон, мандарин хаҕын эбэн, сытын-сымарын тупсарабыт. Убаҕаһын сиидэлээн минньигэс бөрүөк начыыныгар туттуохха сөп.