Анаабыр кольчугата

Саха сиригэр ханна даҕаны суох, киһини сөхтөрөр, тимиртэн бэйэ-бэйэтигэр тиһиллэн  оноһуллубут былыргы бухатыыр харыстанар кольчугата бу түмэлгэ баар эбит.

Зинаида Спиридоновна Лебедева – Анаабыр кыраайы уонна этнографияны үөрэтэр түмэлин үлэһитэ:

– Кольчуга диэн аан бастаан биллэринэн 10-с үйэҕэ Ассирия диэн Иран хотугу территориятыгар баар былыргы судаарыстыбаҕа туттулла сылдьыбыта биллэр. Ол курдук, биһиэхэ баар кольчуга Саха сирин территориятыгар ханна да суох, биир соҕотох экземпляр.

Бу кольчуга көстүбүт историята наһаа интэриэһинэй. 1964 сыл сайыныгар «Анаабыр» сопхуоска  Стручков И.И. балыктыыр  биригээдэ тэрийэр. Оскуола улахан кылааһын үөрэнээччилэрэ Полина Анисимова, Толя Николаев, Миша Попов, Вася Акакиев бу экспедицияҕа кыттыбыттар. Оҕолор салайааччылара  Лавр Осипович Соловьев эбит. «Анабар» диэн катерынан Үрүҥ Хайаҕа тиийбиттэр. Онтон салгыы Халанчаҕа айаннаабыттар. Биирдэ ол сылдьан мырааҥҥа тахсыбыт оҕолор Толя Николаев, Миша Попов сынньана олорон  хайа быарыгар таас анныттан  тимир кольчуга сытарын булбуттар. Ол кольчугалара – билигин биһиги түмэлбит экспоната. Манан сиэттэрэн кольчуга соҕотох эрэ буолбатаҕа буолуо, Анаабыр сиригэр көрдөөтөххө өссө да баара буолуо диэн сабаҕалыыллар.

Историяҕа суруллубутунан, «1644 сыллаахха нуучча айанньыттара, эрдиллэр тыынан Мангазеи диэн куораттан турунан, Анаабыр эбэҕэ киирбиттэр. Мангазея – бу Енисей өрүс тардыытыгар турбут уонна сүппүт куорат. Нуучча хаһаахтара Хатанга өттүттэн  30 миэтирэ уһуннаах кыра суудуналарынан кэлиэхтэрин сөп. Волочанка үрэх Хатанга үөһээ өттүнэн эрдэ кыра Кылтасово диэн сэлиэнньэҕэ Анаабыр сиригэр олохсуйан хаалан олорбуттар. Онтон ыла Үрүҥ Хайа бөһүөлэгэр Епифан, Африкан, Калинник диэн ааттар уонна Кылтасов диэн араспаанньа бааллар.  Хос сиэннэрэ кинилэр дьүһүннэринэн даҕаны аймахтыы сибээстээххэ дылылар.