Алтынньы – Хомпоруун Хотой ыйа

Алтынньы ыйга өбүгэлэрбит туох билгэлээхтэр этэй:

Хаар алтынньы ортотугар түстэҕинэ, ууллубат дииллэр эбит. Куобах маҥхайар, тииҥ көһөр диэн этэр буолаллара үһү. Маны сэргэ, хатыҥ сэбирдэҕэ ыраастык түстэҕинэ, чэпчэки сыл буолуоҕа, оттон ыһыллан-тоҕуллан түстэҕинэ – тымныы кыһыҥҥа диэн билгэлииллэр эбит. Алтынньыга ый туолбут буоллаҕына, кураанах сайын буолар. Өскөтүн алтынньы ыйга өлгөмнүк хаардаатаҕына, саас ходуһаҕа хаар ууллара бытаарыа диэн саха халандаардарыгар бэлиэтэммит.

Күн-дьыл туругун кэтээн көрөргө суолталаах күннэр:

1 — туруйа соҕуруу көттөҕүнэ, алтынньы 14-гэр диэри тымныы түһэр, оттон ити күн көппөтөҕүнэ, сэтинньи 2-гэр диэри тымныы түһүө суоҕа.

3 — тыал хотуттан үрдэҕинэ, сотору бытархан тымныы түһэр, соҕурууттан — ичигэскэ, арҕааттан — сөҥүүгэ, илинтэн — ыраас күҥҥэ-дьылга.

5 — хатыҥ сэбирдэҕэ түспэтэҕинэ, хаар хойут түһэр.

7 — күн ат хаамыытынан кылгыыр.

8 —  хаар түстэҕинэ, сэтинньи 21-гэр өрүһү таһаҕастаах атынан туорууллара. Хаппыыста тууһууллар.

14 — Бокуруоп. Хотуттан тыалырдаҕына, кыһына тымныы, арҕааттан тыалырдаҕына — ичигэс.

18 — муус аннынан муҥхалааһын саҕаланар. Күөл тааҥныыр.

25 — чаҕылхай сулустар таҕыстахтарына тымныы түһэр, өлбөөркөй — силлиэҕэ, күүскэ дьиримниир — хаарга.

27 —  бадараан тоҥор да, оттоох маар мууһа массыынаны уйбат.

30 — сыарҕанан сырыы саҕаланар, от-мас тиэллэр. Ый ортотугар тыалырдаҕына, көтөҕө түһэр. Халыҥ хаар түстэҕинэ, сылгыга үчүгэй кыһын.