33 млрд солкуобай федеральнай бүддьүөттэн Саха сиригэр ийэ буолууну уонна оҕо сааһы өйүүргэ туһаҕа таҕыста

Арассыыйа Социальнай пуондатын нөҥүө федеральнай бүддьүөттэн Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр ийэ буолууну уонна оҕо сааһы өйүүргэ 2025 сылга 33 млрд солк. тахса үп кэлбитэ, диэн Социальнай пуонда Саха сиринээҕи салаатын управляющайын солбуйааччы Марк Унаров иһитиннэрдэ.

Үбүлээһин дойду баһылыга Владимир Путин көҕүлээбит «Дьиэ кэргэн» нацбырайыак иитинэн оҥоһуллар.

Социальнай пуонда Саха сиринээҕи салаатын управляющайын солбуйааччы Марк Унаров:

– «Дьиэ кэргэн» нацбырайыагы олоххо киллэрии иитинэн икки дьоһун суолталаах өйөбүлүнэн федеральнай ийэ хапытаала уонна 17-гэр диэри саастаах оҕолоох ыалга уонна хат дьахталларга биир кэлим босуобуйа буолаллар.

Социальнай пуонда Саха сиринээҕи салаатын управляющайа бэлиэтээбитинэн, ааһан эрэр 2025 сылга биир кэлим босуобуйа 17-гэр диэри саастаах 8 256 оҕоҕо уонна 3 529 хат дьахтарга анаммыт. Маны сэргэ 2007 сылтан 123 тыһ. тахса ыал федеральнай ийэ хапытаалын сэртипикээтин ылбыт.

2025 сылга федеральнай ийэ хапытаалын кээмэйэ бастакы оҕоҕо 690 266,95 солк. тэҥнэһэн турар. Бастакы оҕоҕо бу хапытаалы ылбыт ыал 2020 сыл кэннэ иккис оҕоломмут буоллахтарына, эбии 221 895,14 солк. ылбыттар. 2020 сыл тохсунньу 1 күнүттэн үһүс уонна онтон кэлэр оҕо төрөөһүнүгэр 912 162,09 солк. кээмэйдээх ийэ хапытаала көрүллэр, өскөтүн бу ыал инники өттүгэр судаарыстыбаттан эбии өйөбүлүнэн туһамматах түгэннэригэр.

Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр социальнай өйөбүлүнэн 2025 сылга 22 тыһыынча элбэх оҕолоох ыал хабыллыбыт.

Үлэ уонна социальнай сайдыы министиэрстибэтин Демографическай уонна дьиэ кэргэн политикатыгар, эпиэкэҕэ уонна бэпэчиитэлистибэҕэ департаменын салайааччыта Елена Сивцева:

– 2025 сыл саҕаланыаҕыттан Саха сиринээҕи ийэ хапытаалыгар өрөспүүбүлүкэ бүддьүөтүттэн 3,8 млрд солк. ананна. «Дьиэ кэргэн өйөбүлэ» өрөспүүбүлүкэтээҕи бырагырааманан 3,4 млрд солк. көрүллүбүтэ. Манан бастакы уонна иккис оҕолорун төрөппүт 4 171 ыал туһанна. Бастакы оҕоҕо бастакы зонаҕа биир кэмнээх төлөбүр кээмэйэ 60 780 солк. тэҥнэһэр, иккис зонаҕа – 50 910 солк. Өрөспүүбүлүкэтээҕи ийэ хапытаала иккис оҕоҕо 273 648,63 солк. буолан турар. Маны сэргэ 2 740 ыал өрөспүүбүлүкэтээҕи ийэ хапытаалынан туһанна. Быйылгыттан бу хапытаал үһүс уонна онтон кэлэр оҕоҕо төлөнөр уонна кээмэйэ 316 200 солк. тэҥнэһэр. Саха сиригэр «Элбэх оҕолоох ыал» бырагыраама эмиэ үлэлиир. Бу чэрчитинэн быйыл 37 700 оҕо оскуолаҕа итии аһылыгынан хааччылынна. 8 тыһ. тахса элбэх оҕолоох ыал хомунаалынай өҥөҕө чэпчэтиинэн туһанна, 116 элбэх оҕолоох ыал оҕолоро төлөбүрдээх орто анал үөрэххэ киирэргэ чэрчэтиинэн туһаннылар, 7 тыһ. тахса оскуола оҕото босхо бырайыаһынан туһанна.

 

Санатар буоллахха, Саха сиринээҕи ийэ хапытаалын кээмэйэ үһүс уонна онтон кэлэр оҕоҕо билигин 316 тыһ. солк. тэҥнэһэр. 2027 сылга диэри «Үйэ оҕолоро» тус сыаллаах хапытаал болдьоҕо уһатыллыбыта, кээмэйэ – 116 тыһ. солк. тахса. 2024 сыл тохсунньу 1 күнүттэн бастакытын ыал буолар эдэр дьоҥҥо 50 тыһ. солк. кээмэйдээх биир кэмнээх босуобуйа олохтоммута. Элбэх оҕолоох ыал оҕолоро 18 саастарын туолуохтарыгар диэри хомунаалынай өҥө төлөбүрүгэр 30% чэпчэтиинэн, оҕолор оскуолаҕа босхо итии аһылыгынан уонна 1-11 кылаас үөрэнээччилэрэ уопсастыбаннай тырааныспарга босхо бырайыаһынан туһаналлар. Бу туһунан Ил Дархан уонна Бырабыыталыстыба пресс-сулууспата иһитиннэрэр.