2026 сыл кулун тутар 1 күнүттэн туох уларыйарый?

Кулун тутар 1 күнүттэн даача уонна саад-оҕуруот бас билээччилэригэр саҥа сокуоннар олоххо киирээри тураллар. Уларыйыылар учаастактары регистрациялааһын уонна кутталлаах оттору утары охсуһуу быраабылаларыгар дьайыахтара. Ону таһынан, быраҕыллыбыт сир, ону сыыһа туһаныы уонна атын кэһиилэр иһин ыстарааптар дьайаллар. "Киин куорат" туох көҥүллэнэрин, туох көҥүллэммэтин, ханнык ыстарааптар баалларын билиһиннэрэр.

Учаастагы оҥотторууга саҥа быраабылалар

Арассыыйа Федерациятын сир кодексыгар уларытыылары киллэрэр 295-ФЗ №-дээх федеральнай сокуон кулун тутар 1 күнүттэн күүһүгэр киирэр. Манна чопчу туох уларыйарый:

1. Көҥүллэнэр туһаныы көрүҥэр (ВРИ – вид разрешенного использования) официальнай быһаарыы киллэриллибит – бу, хааччахтааһыннары учуоттаан туран, сиргэ ыытыллыан сөптөөх дьарык көрүҥэ.

2. Сир учаастага көҥүллэнэр туһаныы көрүҥэр сөп түбэһиэхтээх. Ол аата оҕуруот аһын үүннэриигэ анаммыт сиргэ маҕаһыын тутуллубат.

3. Судаарыстыбаннай эбэтэр муниципальнай учаастак арендатора, дуогабарга атыннык көрүллүбэтэх буоллаҕына, туһаныы көрүҥүн бэйэтэ уларытар бырааба суох.

4. Бас билээччи бигэргэммит испииһэктэн көҥүллэнэр туһаныы көрүҥүн эрдэттэн биллэрэн баран бэйэтэ талыан сөп.

Боростуой тылынан эттэххэ, көҥүллэммит туһаныы көрүҥэ (ВРИ) диэн сиргэ оҥоһуллуон сөптөөх “сокуоннай дьайыы” буолар: дьиэ тутуу, сад-оҕуруот олордуу эбэтэр дьыала тэрийии. Мантан ыла бу көрүҥү туһаныы куорат сайдыытын былаанын уонна анал федеральнай классификаторы кытта кытаанах ситимнээх буолар.

“Саҥа сокуон сир сыһыаннаһыыларын уонна куорат сайдыытын эйгэтигэр биирдиилээн дьоҥҥо, тутааччыларга уонна бырабыыталыстыба уорганнарыгар мөккүөрдэр уонна административнай мэһэйдэр ахсааннарын аҕыйатыаҕа, процедураны өссө дьэҥкэ, тиийимтиэ уонна өйдөнүмтүө оҥоруоҕа, сир учаастактарын гражданскай эргииргэ киллэриини чэпчэтиэҕэ итини тэҥэ инвестиция-тутуу эргиирин кылгатыаҕа”, - диэн Росреестр салайааччыта Олег Скуфинскай быһаарар.

Сыыс оту бары суох оҥоруохтаахтар

Кулун тутар 1 күнүттэн 294№-дээх Федеральнай сокуон күүһүгэр киирэр, сокуон учаастак хаһаайыттара бары кутталлаах үүнээйилэри утары охсуһалларын ирдиир. Урут бу тыа хаһаайыстыбатын сирин бас билээччилэригэр эрэ сыһыаннаах этэ, билигин быраабыла кимтэн да тутулуга суох барыларыгар тарҕанар.

Бу, бастатан туран, "сосновскай борщевикка" (абааһы тайаҕа, балтыркан эбэтэр балтыраан дииллэр, сииктээх сиргэ үүнэр арбайбыт от) сыһыаннаах. Регионнар бэйэлэрин сирдэригэр-уоттарыгар буортулаах оттору эбии испииһэккэ киллэрэн бигэргэтиэхтэрин сөп.

Кутталлаах оттору хомуйбатаххына, РФ КоАП 8.7 ыстатыйанан эппиэтинэскэ тардаллар.

Биирдиилээн дьоҥҥо — 20 тыһыынчаттан 50 тыһыынча солкуобайга диэри ыстараап;

дуоһунастаах дьоҥҥо —  50 – 100 тыһыынча солк.;

юридическай сирэйдэргэ — 400 – 700 тыһыынча солк.

Маны дьаһаммат түгэҥҥэ, суут сири былдьыыр туһунан быһаарыы ылыныан сөп.

Билигин туох үлэлиирий уонна туохха ыстарааптыылларый?

Сири туһаммат буолуу

Сад уонна даача учаастактарын атыыласпыт күнүттэн үс сыл устата туһаҕа таһаарыахтааххын. Бу кэм устата учаастак туһаныллыбакка хааллаҕына (тутуу, олордуу суох, эбэтэр 50%-тан тахса иэнигэр биир миэтэрэттэн үрдүк оттор үүммүт буоллахтарына), РФ административнай быраабы кэһиилэр тустарынан кодексын 8.8 ыстатыйатынан эппиэтинэс сүктэриллэр.

Кадастр сыаната быһаарыллыбыт буоллаҕына:

биирдиилээн дьоҥҥо — кадастровай сыанаттан 1-тэн 1,5% диэри, ол эрээри 20 тыһыынча солкуобайтан кырата суох;

дуоһунастаах дьоҥҥо — кадастровай сыанаттан1,5-тэн 2%  диэри, ол эрээри 50 тыһыынчаттан кырата суох;

юридическай сирэйдэргэ — кадастровай сыанаттан3-тэн 5% диэри,ол эрээри 400 тыһыынчаттан солкуобайтан кырата суох.

Кадастр сыаната быһаарылла илик:

биирдиилээн дьоҥҥо — 20 тыһыынчаттан 50 тыһыынча солкуобайга диэри;

дуоһунастаах дьоҥҥо — 50 – 100 тыһыынча солкуобайга диэри;

юридическай сирэйдэргэ — 400 – 700 тыһыынча солкуобайга диэри.

Дьаһаммат түгэҥҥэ, суут сири былдьыыр туһунан быһаарыы ылыныан сөп.

Сири сыыһа туһаныы

Маҕаһыыннар, массыына сууйар сирдэр эбэтэр туристическай эбийиэктэр дьиэ туттар эбэтэр оҕуруот аһын үүннэрэргэ анаммыт учаастактарга суох буолуохтаахтар. РФ Административнай быраабы кэһиилэр тустарынан кодексын 8.8 ыстатыйатынан ыстараап сүктэриллэр.

Кадастр сыаната быһаарыллыбыт буоллаҕына:

• биирдиилээн дьоҥҥо — кадастровай сыанаттан 0,5-тэн 1%-ҥа диэри, ол эрээри 10 000 солкуобайтан кырата суох;

• дуоһунастаах дьоҥҥо — кадастровай сыанаттан 1-тэн 1,5 %-ҥа диэри, ол эрээри 20 000 солкуобайтан кырата суох;

• юридическай сирэйдэргэ — кадастровай сыанаттан 1,5-тэн 2%-ҥа диэри, ол эрээри 100 000 солкуобайтан кырата суох.

Кадастр сыаната быһаарылла илик буоллаҕына:

• биирдиилээн дьоҥҥо — 10 000-тан 20 000 солкуобайга диэри;

• дуоһунастаах дьоҥҥо — 20 000-тан 50 000 солкуобайга диэри;

• юридическай сирэйдэргэ — 100 000-тан 200 000 солкуобайга диэри.

Көҥүлэ суох сири былдьааһын

Күрүөнү ыаллыы эбэтэр муниципальнай сиргэ көһөрүү РФ Административнай быраабы кэһии туһунан кодексын 7.1 ыст. накаастанар. Ыстараап былдьаммыт учаастак кадастровай сыанатынан ааҕыллар.

Кадастр сыаната быһаарыллыбыт буоллаҕына:

• Биирдиилээн дьоҥҥо — кадастровай сыанаттан 1-тэн 1,5 %-ҥа диэри, ол эрээри 5000 солкуобайтан кырата суох;

• Дуоһунастаах дьоҥҥо — кадастровай сыанаттан 1,5-тэн 2%-ҥа диэри, ол эрээри 20 000 солкуобайтан кырата суох;

• Юридическай сирэйдэргэ — кадастровай сыанаттан 2-тэн 3%-ҥа диэри, ол эрээри 100 000 солкуобайтан кырата суох.

Кадастр сыаната быһаарылла илик буоллаҕына:

• биирдиилээн дьоҥҥо — 5000-тан 10000 солкуобайга диэри;

• дуоһунастаах дьоҥҥо — 20 000-тан 50 000 солкуобайга диэри;

• юридическай сирэйдэргэ — 100 000-тан 200 000 солкуобайга диэри.

Баһаартан куттал суох буолуута

Баһаартан сэрэхтээх буолуу быраабылатынан, мангалы дьиэттэн 5 миэтэрэттэн тэйиччи сиргэ туруоруохха сөп. Аһаҕас уоту – дьиэлэртэн 50 миэтэрэттэн тэйиччи.

Баһаартан куттал суох буолуутун ирдэбиллэрин кэһии иһин (РФ Административнай быраабы кэһии туһунан кодексын 20.4 ыст.):

• көннөрү кэмҥэ — 5000-тан 15000 солкуобайга диэри;

• баһаартан куттал суох буолуутун анал быраабылатын кэмигэр — 10 000-тан 20 000 солкуобайга диэри;

• быраабы кэһии түмүгэр баай-дуол алдьаныытыгар эбэтэр эмсэҕэлээһиҥҥэ тириэрдэр баһаар тахсар түгэнигэр — 40 000-тан 50 000 солкуобайга диэри.