1805 сылга оҥоһуллубут саха ыҥыыра

Саха дьоно сылгыны уонна ынаҕы араҥаччылыыр Дьөһөгөй Айыыга cүгүрүйэллэр. Ат тэриллэрин: ыҥыыр, үүн, сулар, бас быата, чаппараах, холун, өргөн, өтүү уо.д.а. былыр-былыргыттан саха уустара бэйэлэрэ оҥорон тэринэллэр этэ.

Василий Павлович Васильев, түмэл үлэһитэ.

– Амма түмэлин пуондатыгар XIX үйэҕэ оҥоһуллубут саха ыҥыыра хараллан турар. Бу экспонаты 2006 сыл ахсынньы 19 күнүгэр Амма сэлиэнньэтин олохтооҕо Василий Васильевич Нестеров бэлэхтээбитэ. Ыҥыыр Михайловка (Соморсун) сэлиэнньэтин Арыылаах сиригэр (алааһыгар) олорбут хос-хос эһэтэ  Кузьма Гермогенов бас билиитигэр сылдьыбыт эбит.

Ыҥыыр маһа (ленчигэ) икки полкаттан, иннинээҕи уонна кэннинээҕи бүргэттэн турар. Полкалар төгүрүк муннуктаахтар, онно хайаҕаһынан  тирии өргөнүнэн бүргэлэрэ туттарыллар. Иннинээҕи бүргэ үрдүк, кэннинээҕитэ намыһах, төгүрүк быһыылаахтар.

Ыҥыыр бүргэлэрэ алтан тимиртэн оҥоһуллубут, сахалыы оһуорунан гравировкаламмыт. Иннинээҕи бүргэтигэр тимиринэн ат баһа быһыылаах хоҥсуоччулаах. Онно хаһаайын инициаллара уонна «ГВ 1805» диэн оҥоһуллубут сыла суруллубут.

Бүргэлэр аллара өттүгэр хаамыытынан кырыйан тахсаллар, ол иһин ыҥыыр ат сырдыгар сөпкө олорор. Ыҥыыр маһа тириинэн бүрүллүбүт (тиириллибит), ис өттө кус түүтүнэн толоруллубут. Оттон полкаларыгар уонна бүргэлэр икки өттүгэр тимир  төргүүлээх, онно холун кура туттарыллыбыт.

Бу биһиги түмэлбит биир киэн туттар экспоната буолар.